GÖKTÜRKLERİZAdını yaz

Tonyukuk Yazıtı

Dört kağana danışmanlık yapmış devlet adamı Tonyukuk kendi anılarını kendi yazdırdı. Türk dilinin ilk anı metni sayılır.

Tonyukuk, İkinci Köktürk Kağanlığı’nın kuruluşunda İlteriş Kağan’ın yanında yer almış, ardından Kapgan ve Bilge kağanlara danışmanlık etmiştir.

Yazıt iki taştan oluşur ve öbür iki büyük yazıttan daha eskidir. Dili daha yalın, anlatımı daha kişiseldir: Tonyukuk olayları "ben" diyerek anlatır.

Metinde atasözü tadında cümleler vardır. İnce olanın kolay koptuğunu, kalınlaşınca koparmanın zorlaştığını söyleyen bölüm bunların en bilinenidir.

Göster:

Birinci Taş, Batı Yüzü

1-B1

𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸 : 𐰋𐰤 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰃𐰠𐰭𐰀 : 𐰶𐰠𐰦𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰚 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀 : 𐰝𐰇𐰼𐰼 : 𐰼𐱅𐰃

bilge tunyukuk ben özüm tabgaç iliŋe kılındım türk bodun tabgaçka körür erti

Ben, Bilge Tonyukuk, Tabgaç (Çin) ülkesinde dünyaya geldim. Türk halkı Çin'e bağımlıydı.

1-B2

𐱅𐰇𐰼𐰚 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰴𐰣𐰃𐰤 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰘𐰤 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰑𐰀 : 𐰑𐰺𐰡𐰃 : 𐰴𐰣𐰞𐰦𐰃 : 𐰴𐰣𐰃𐰤 : 𐰸𐰆𐰑𐰯 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀 : 𐰖𐰣𐰀 : 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰃 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰨𐰀 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰴𐰣 : 𐰋𐰼𐱅𐰢

türk bodun kanın bulmayın tabgaçda adrıldı kanlandı kanın kodup tabgaçka yana içikdi teŋri ança timiş erinç kan birtim

Türk halkı, hanını bulamadan Çin'den ayrıldı, han edindi. Hanını bırakıp yeniden Çin'e teslim oldu. Tanrı şöyle demiş olmalı: Han verdim,

1-B3

𐰴𐰣𐰭𐰤 : 𐰸𐰆𐰑𐰯 : 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰭 : 𐰃𐰲𐰚𐰓𐰭 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰇𐰠𐱅𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐱅𐰇𐰼𐰚 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰞𐰴𐰦𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰚 : 𐰾𐰃𐰼 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰘𐰼𐰃𐰤𐱅𐰀

kanıŋın kodup içikdiŋ içikdük üçün teŋri ölütmüş erinç türk bodun ölti alkındı yok boldı türk sir bodun yirinte

hanını bırakıp teslim oldun. Teslim olduğu için Tanrı onu öldürmüş olmalı. Türk halkı öldü, tükendi, yok oldu. Türk Sir halkının toprağında

1-B4

𐰉𐰆𐰑 : 𐰴𐰞𐰢𐰑𐰃 : 𐰃𐰑𐰀 : 𐱃𐱁𐰑𐰀 : 𐰴𐰞𐰢𐰾𐰃 : 𐰸𐰆𐰉𐰺𐰣𐰯 : 𐰘𐱅𐰃 : 𐰘𐰇𐰔 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰚𐰃 : 𐰇𐰠𐰏𐰃 : 𐱃𐰞𐰍 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰇𐰠𐰏𐰃 : 𐰖𐰑𐰍 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰘𐱅𐰃 : 𐰘𐰇𐰔 : 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏

bod kalmadı ıda taşda kalmışı kubranıp yiti yüz boldı eki ülügi atlıg erti bir ülügi yadag erti yeti yüz kisig

boy kalmadı. Ormanda, taşlıkta kalanlar toplanıp yedi yüz oldu. İki bölüğü atlıydı, bir bölüğü yayaydı. Yedi yüz kişiyi

1-B5

𐰆𐰑𐰔𐰍𐰢𐰀 : 𐰆𐰞𐰍𐰃 : 𐱁𐰑𐰼𐱅𐰃 : 𐰖𐰍𐰞 : 𐱅𐰃𐰓𐰃 : 𐰖𐰍𐰢𐰾𐰃𐰋𐰤𐰼𐱅𐰢 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸 : 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰆𐰶𐰃𐰽𐰖𐰃𐰤 : 𐱅𐰓𐰢 : 𐰽𐰴𐰦𐰢 : 𐱃𐰆𐰺𐰸𐰉𐰆𐰸𐰞𐰃 : 𐰾𐰢𐰔𐰉𐰆𐰸𐰞𐰃 : 𐰃𐰺𐰴𐰑𐰀

uduzugma ulugı şad erti yagıl tidi yagmışı ben ertim bilge tunyukuk kagan mu kısayın tidim sakındım toruk bukulı semiz bukulı ırakda

peşinden götüren büyükleri şaddı. Katıl, dedi. Ona katılan ben oldum, Bilge Tonyukuk. Onu kağan mı yapsam, dedim; düşündüm. Zayıf boğa ile semiz boğayı uzaktan

1-B6

𐰋𐰃𐰠𐰾𐰼 : 𐰾𐰢𐰔𐰉𐰆𐰸𐰀 : 𐱃𐰆𐰺𐰸 : 𐰉𐰆𐰸𐰀 : 𐱅𐰘𐰤 : 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰔𐰼𐰢𐰾 : 𐱅𐰘𐰤 : 𐰨𐰀 : 𐰾𐰴𐰦𐰢 : 𐰦𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰋𐰃𐰠𐰏 : 𐰋𐰼𐱅𐰝 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰝 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰴𐰃𐰽𐰑𐰢 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸 : 𐰉𐰆𐰖𐰞𐰀 : 𐰉𐰍𐰀 : 𐱃𐰺𐰴𐰣

bilser semiz buka toruk buka tiyin bilmez ermiş tiyin ança sakındım anda kisre teŋri bilig birtük üçün özüm ök kagan kısdım bilge tunyukuk boyla baga tarkan

ayırt etmek isteyen, hangisi semiz boğa hangisi zayıf boğa bilemezmiş, diye düşündüm. Ondan sonra, Tanrı akıl verdiği için onu kendim kağan yaptım. Bilge Tonyukuk Boyla Baga Tarkan

1-B7

𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰉𐰆𐰞𐰖𐰣 : 𐰋𐰼𐰘𐰀 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍 : 𐰇𐰭𐰼𐰃 : 𐰴𐰃𐱃𐰪𐰍 : 𐰖𐰃𐰺𐰖𐰀 : 𐰆𐰍𐰔𐰍 : 𐰇𐰚𐰾 : 𐰝 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰃 : 𐰋𐰠𐰏𐰾𐰃 : 𐰲𐰉𐰾𐰃 : 𐰋𐰤 : 𐰝 : 𐰼𐱅𐰢 : 𐰲𐰆𐰍𐰖 : 𐰴𐰆𐰔𐰃𐰤 : 𐰴𐰺𐰀 : 𐰴𐰆𐰢𐰍 : 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺 : 𐰼𐱅𐰢𐰔

birle ilteriş kagan bolayın biriye tabgaçıg öŋri kıtaynıg yırıya oguzug öküş ök ölürti bilgesi çabışı ben ök ertim çogay kuzın kara kumug olurur ertimiz

ile birlikte, İlteriş Kağan olarak güneyde Çinlileri, doğuda Kıtayları, kuzeyde Oğuzları pek çok öldürdü. Bilgesi de komutanı da bendim. Çogay Dağlarının kuzey yamaçlarında ve Kara Kum'da oturuyorduk.

Birinci Taş, Güney Yüzü

1-G1

𐰚𐰘𐰚 : 𐰘𐰃𐰘𐰇 : 𐱃𐰉𐰽𐰍𐰣 : 𐰘𐰘𐰇 : 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺 : 𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰉𐰆𐰍𐰔𐰃 : 𐱃𐰸 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰖𐰍𐰢𐰔 : 𐱅𐰏𐰼𐰀 : 𐰆𐰲𐰸 : 𐱅𐰏 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰋𐰃𐰔 : 𐰸𐰏 : 𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰨𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐰺 : 𐰼𐰃𐰚𐰠𐰃 : 𐰆𐰍𐰔𐰑𐰦𐰣 : 𐰚𐰇𐰼𐰏 : 𐰚𐰠𐱅𐰃

kiyik yiyü tabışgan yiyü olurur ertimiz bodun boguzı tok erti yagımız tegre oçuk teg erti biz isig ertimiz ança olurur erikli oguzdındın körüg kelti

Geyik yiyerek, tavşan yiyerek yaşıyorduk. Halkın boğazı toktu. Düşmanımız çevremizde ocak gibiydi, biz ise ateş gibiydik. Böyle yaşarken Oğuzlardan bir casus geldi.

1-G2

𐰚𐰇𐰼𐰏 : 𐰽𐰉𐰃 : 𐰦𐰍 : 𐱃𐰆𐰴𐰔 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰃 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍𐰺𐰆 : 𐰸𐰆𐰣𐰃 : 𐰾𐰭𐰇𐰤𐰏 : 𐰃𐰑𐰢𐰾 : 𐰴𐰃𐱃𐰪𐰍𐰺𐰆 : 𐱃𐰆𐰭𐰺𐰀 : 𐰾𐰢𐰏 : 𐰃𐰑𐰢𐰾 : 𐰽𐰉 : 𐰨𐰀 : 𐰔𐰴𐰪𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐰚 : 𐰉𐰆𐰑𐰣

körüg sabı antag tokuz oguz bodun üze kagan olurtı tir tabgaçgaru konı seŋünüg ıdmış kıtayngaru toŋra esimig ıdmış sab ança azkıyna türk bodun

Casusun sözü şöyleydi: Dokuz Oğuz halkının başına bir kağan oturdu, diyor. Çin'e Konı Sengün'ü göndermiş, Kıtay'a Tongra Esim'i göndermiş. Haberi şöyleymiş: Bir avuç Türk halkı

1-G3

𐰖𐰆𐰺𐰃𐰖𐰺 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰴𐰍𐰣𐰃 : 𐰞𐰯 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃𐰾𐰃 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰆𐰞 : 𐰴𐰃 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰉𐰺 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰾𐰃𐰤𐰃 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍 : 𐰇𐰠𐰇𐰼𐱅𐰲𐰃 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐰢𐰤 : 𐰇𐰭𐰼𐰀 : 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰍 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐰢𐰤 : 𐰋𐰃𐰤𐰃 : 𐰆𐰍𐰔𐰍

yorıyor ermiş kaganı alp ermiş ayguçısı bilge ermiş ol kı kisi bar erser sini tabgaçıg ölürteçi tir men öŋre kıtaynıg ölürteçi tir men bini oguzug

yürüyormuş. Kağanı yiğitmiş, danışmanı bilgeymiş. O iki kişi var oldukça seni, Çin'i, öldürecek, diyorum; doğuda Kıtay'ı öldürecek, diyorum; beni, Oğuz'u da

1-G4

𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃𐰚 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐰢𐰤 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰋𐰼𐰓𐰤 : 𐰘𐰤 : 𐱅𐰏 : 𐰶𐰃𐱃𐰪 : 𐰇𐰭𐰓𐰤 : 𐰘𐰤 : 𐱅𐰏 : 𐰋𐰤 : 𐰘𐰃𐰺𐰑𐰦𐰖𐰣 : 𐱅𐰏𐰘𐰃𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰚 : 𐰾𐰃𐰼 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰘𐰼𐰃𐰤𐱅𐰀 : 𐰃𐰓𐰃 : 𐰖𐰆𐰺𐰢𐰔𐰆𐰣 : 𐰆𐰽𐰺 : 𐰃𐰓𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰶𐰃𐰽𐰞𐰢

ölürteçik tir men tabgaç biridin yan teg kıtayn öŋdin yan teg ben yırıdıntıyan tegeyin türk sir bodun yirinte idi yorumazun usar idi yok kısalım

mutlaka öldürecek, diyorum. Çin, güney yanından saldır. Kıtay, doğu yanından saldır. Ben kuzey yanından saldırayım. Türk Sir halkının toprağında hiçbir efendi hüküm sürmesin. Elden gelirse onu büsbütün yok edelim,

1-G5

𐱅𐰃𐰼 : 𐰢𐰤 : 𐰆𐰞 : 𐰾𐰉𐰍 : 𐰾𐰓𐰯 : 𐱅𐰇𐰤 : 𐰆𐰑𐰾𐰃𐰴𐰢 : 𐰚𐰠𐰢𐰓𐰃 : 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰔 : 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰴𐰢 : 𐰚𐰠𐰢𐰓𐰃 : 𐰦𐰀 : 𐰇𐱅𐰼𐰇 : 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰀 : 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢 : 𐰨𐰀 : 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰶𐰃𐱃𐰪 : 𐰉𐰆 : 𐰲𐰚𐰇 : 𐰴𐰉𐰽𐰺

tir men ol sabıg eşidip tün udısıkım kelmedi küntüz olursıkım kelmedi anda ötrü kaganıma ötüntüm ança ötüntüm tabgaç oguz kıtayn bu çkü kabısar

diyorum. Bu sözü işitince gece uyuyasım gelmedi, gündüz oturasım gelmedi. Bunun üzerine kağanıma arz ettim. Şöyle arz ettim: Çin, Oğuz, Kıtay, bu üçü birleşirse

1-G6

𐰴𐰡𐰲𐰃 : 𐰋𐰔 : 𐰇𐰔 : 𐰃𐰲𐰃 : 𐱃𐰽𐰣 : 𐱃𐰆𐱃𐰢𐱁 : 𐱅𐰏 : 𐰋𐰃𐰔 : 𐰖𐰆𐰖𐰴𐰀 : 𐰼𐰚𐰠𐰏 : 𐱅𐰆𐰯𐰞𐰍𐰞𐰃 : 𐰆𐰲𐰔 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰘𐰨𐰏𐰀 : 𐰼𐰚𐰠𐰏 : 𐰇𐰔𐰏𐰠𐰃 : 𐰆𐰲𐰔 : 𐰖𐰆𐰖𐰴𐰀 : 𐰴𐰞𐰣 : 𐰉𐰆𐰞𐰾𐰺 : 𐱃𐰆𐰯𐰞𐰍𐰆𐰞𐰸 : 𐰞𐰯 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰘𐰨𐰏𐰀

kaltaçı biz öz içi tasın tutmış teg biz yuyka erklig tupulgalı uçz ermiş yinçge erklig özgüli uçz yuyka kalın bolsar tupulguluk alp ermiş yinçge

ortada kalırız; içimizden de dışımızdan da tutulmuş gibi oluruz. Yufka olanı delmek kolaymış, ince olanı koparmak kolaymış. Yufka kalınlaşırsa delmek zor olurmuş; ince

1-G7

𐰖𐰆𐰍𐰣 : 𐰉𐰆𐰞𐰽𐰺 : 𐰇𐰔𐰏𐰠𐰝 : 𐰞𐰯 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰇𐰭𐰼𐰀 : 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰑𐰀 : 𐰉𐰺𐰖𐰀 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰑𐰀 : 𐰴𐰆𐰺𐰖𐰀 : 𐰴𐰆𐰺𐰑𐰦𐰀 : 𐰖𐰃𐰺𐰖𐰀 : 𐰆𐰍𐰔𐰑𐰀 : 𐰚𐰃 : 𐰇𐰲 : 𐰋𐰃𐰭 : 𐰾𐰇𐰢𐰔 : 𐰚𐰠𐱅𐰲𐰢𐰔 : 𐰉𐰺 : 𐰢𐰆 : 𐰤𐰀 : 𐰨𐰀 : 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢

yogun bolsar üzgülük alp ermiş öŋre kıtanyda biriye tabgaçda kurıya kurıdınta yırıya ogzda eki üç biŋ sümz kelteçimiz bar mu ne ança ötüntüm

yoğunlaşırsa koparmak zor olurmuş. Doğuda Kıtay'da, güneyde Çin'de, batıda batıdakilerde, kuzeyde Oğuz'da, bize gelecek iki üç bin askerimiz var mı ki? Böyle arz ettim.

1-G8

𐰴𐰍𐰣𐰢 : 𐰋𐰢 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸 : 𐰇𐱅𐰤𐱅𐰝 : 𐰇𐱅𐰨𐰢𐰤 : 𐰾𐰓𐰇 : 𐰋𐰼𐱅𐰃 : 𐰚𐰇𐰭𐰠𐰭𐰲𐰀 : 𐰆𐰑𐰔 : 𐱅𐰓𐰃 : 𐰚𐰇𐰚 : 𐰇𐰭𐰏 : 𐰖𐰆𐰍𐰺𐰆 : 𐰇𐱅𐰚𐰤 : 𐰘𐰃𐰽𐰍𐰀𐰺𐰆 : 𐰆𐰑𐰔𐱅𐰢 : 𐰃𐰤𐰏 : 𐰚𐰝𐰠𐰚𐰤 : 𐱃𐰆𐰍𐰞𐰑𐰀 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰚𐰠𐱅𐰃

kaganım bm özm bilge tunyukuk ötüntük ötünçümün isidü berti köŋlüŋçe udz tidi kök öŋg yoguru ötüken yışgaru uduztım inig köklükün togulda oguz kelti

Kağanım, benim, Bilge Tonyukuk'un sunduğu arzı dinleyiverdi. Gönlünce sevk et, dedi. Kök Öng'ü geçerek Ötüken ormanlı dağlarına doğru sevk ettim. İnekleri ve yük hayvanlarıyla Tola Irmağı yönünden Oğuzlar geldi.

1-G9

𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐰇𐰲 : 𐰋𐰃𐰭 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰔 : 𐰚𐰃 : 𐰋𐰃𐰭 : 𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰔 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰃 : 𐰖𐰪𐰑𐰢𐰔 : 𐰇𐰏𐰔𐰚𐰀 : 𐱅𐰇𐰾𐰓𐰃 : 𐰖𐰪𐰑𐰸 : 𐰖𐰆𐰡𐰀 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰝𐰝 : 𐰦𐰀 : 𐰇𐱅𐰼𐰇 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰸𐰯𐰤 : 𐰚𐰠𐱅𐰃

süsi üç biŋ ermiş biz eki biŋ ertimiz süŋüşdümüz teŋri yarlıkadı yayındımız ögüzke tüsdi yayınduk yolta yime ölti kök anda ötrü oguz kopın kelti

Ordusu üç binmiş, biz iki bindik. Savaştık. Tanrı lütfetti, bozguna uğrattık. Irmağa düştüler. Bozgun yolunda da öldüler. Bunun üzerine Oğuzlar hep birlikte geldi.

1-G10

𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰢 : 𐰝 : 𐱅𐰇𐰼𐰚 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰇𐱅𐰚𐰤 : 𐰘𐰼𐰚𐰀 : 𐰋𐰤 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸 : 𐰇𐱅𐰚𐰤 : 𐰘𐰼𐰏 : 𐰸𐰆𐰣𐰢𐰾 : 𐱅𐰘𐰤 : 𐰾𐰓𐰯 : 𐰋𐰼𐰘𐰚𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰸𐰆𐰺𐰖𐰴𐰃 : 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰴𐰃 : 𐰇𐰭𐰼𐰚𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰚𐰠𐱅𐰃

[...] ök türk bodunug ötüken yirke ben özüm bilge tunyukuk ötüken yirig konmış tiyin eşidip biriyeki bodun kurıyakı yırıyakı öŋreki bodun kelti

[...] Türk halkını Ötüken toprağına, ben kendim, Bilge Tonyukuk. Ötüken toprağına yerleşmiş diye işiten güneydeki halk, batıdaki, kuzeydeki, doğudaki halk geldi.

Birinci Taş, Doğu Yüzü

1-D1

𐰚𐰃 : 𐰉𐰃𐰭 : 𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰋𐰃𐰔 : 𐰚𐰃 : 𐰾𐰇 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰚 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐰍𐰞𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰚 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐰍𐰞𐰃 : 𐰽𐰦𐰆𐰭 : 𐰉𐰞𐰶𐰀 : 𐱃𐰞𐰆𐰖 : 𐰇𐰏𐰔𐰚𐰀 : 𐱅𐰏𐰢𐰾 : 𐰘𐰆𐰴 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰀 : 𐰇𐱅𐰤𐰯 : 𐰾𐰇 : 𐰠𐱅𐰓𐰢

iki biŋ ertimiz biz iki sü boldı türk bodun olurgalı türk kagan olurgalı şantuŋ balıka taluy ögüzke tegmiş yok ermiş kaganıma ötünüp sü iletdim

İki bindik. İki ordu olduk. Türk halkı yurt tutalı, Türk kağanı tahta oturalı Şantung şehirlerine, denize ulaşmış olan yokmuş. Kağanıma arz edip orduyu götürdüm.

1-D2

𐰽𐰦𐰆𐰭 : 𐰉𐰞𐰶𐰀 : 𐱃𐰞𐰆𐰖 : 𐰇𐰏𐰔𐰚𐰀 : 𐱅𐰏𐰇𐰼𐱅𐰢 : 𐰇𐰲 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰉𐰞𐰶 : 𐰾𐰃𐰑𐰃 : 𐰆𐰾𐰃𐰣 : 𐰉𐰆𐰦𐱃𐰆 : 𐰘𐰆𐰺𐱃𐰑𐰀 : 𐰖𐱃𐰆 : 𐰴𐰞𐰆𐰺 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰖𐰍𐰢𐰔 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰆𐰣 : 𐰸 : 𐰴𐰍𐰣𐰃 : 𐰖𐰍𐰢𐰔 : 𐰼𐱅𐰃

şantuŋ balıka taluy ögüzke tegürtim üç otuz balık sıdı usın buntatu yurtda yatu kalur erti tabgaç kagan yagımız erti on ok kaganı yagımız erti

Şantung şehirlerine, denize ulaştırdım. Yirmi üç şehri yıktılar. Usın Buntatu yurdunda yatıp kalırdı. Çin kağanı düşmanımızdı. On Ok kağanı düşmanımızdı.

1-D3

𐰺𐱃𐰸 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰚𐰇𐰲𐰠𐰏 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰖𐰍𐰔𐰢 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰆𐰞 : 𐰇𐰲 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰇𐰏𐰠𐰾𐰯 : 𐰞𐱃𐰆𐰣 : 𐰖𐰃𐰽 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐰴𐰉𐰾𐰞𐰢 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐰨𐰀 : 𐰇𐰏𐰠𐰾𐰢𐰾 : 𐰇𐰭𐰼𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐰚 : 𐰴𐰍𐰣𐰍𐰺𐰆 : 𐰾𐰇𐰠𐰠𐰢 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐰭𐰺𐰆 : 𐰾𐰇𐰠𐰢𐰾𐰼 : 𐰴𐰲 : 𐰤𐰭 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰆𐰞 : 𐰋𐰔𐰤𐰃

artuk kırkız küçlüg kagan yagızım boldı ol üç kagan ögleşip altun yış üze kabışalım timiş ança ögleşmiş öŋre türk kagangaru sülelim timiş aŋaru sülemeser kaça neŋ erser ol bizni

Ayrıca güçlü Kırgız kağanı da düşmanımız oldu. Bu üç kağan danışıp Altun Ormanı'nda buluşalım, demiş. Şöyle anlaşmışlar: Doğuya, Türk kağanına karşı sefer edelim, demişler. Ona karşı sefer etmezsek, ne zaman olsa o bizi,

1-D4

𐰴𐰍𐰣𐰃 : 𐰞𐰯 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃𐰾𐰃 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰴𐰲𐰤𐰭 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃 : 𐰝𐰜 : 𐰇𐰲𐰏𐰇𐰤 : 𐰴𐰉𐰽𐰯 : 𐰾𐰇𐰠𐰠𐰢 : 𐰓𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰶𐰃𐰽𐰞𐰢 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰨𐰀 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐰋𐰤𐰭 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢 : 𐰦𐰀 : 𐰼𐰇𐰼 : 𐱅𐰢𐰾

kaganı alp ermiş ayguçısı bilge ermiş kaçaneŋ erser ölürteçi kök üçügün kabışıp sülelim edi yok kısalım timiş türgiş kagan ança timiş beniŋ bodunum anda erür timiş

kağanı yiğitmiş, danışmanı bilgeymiş, er geç mutlaka öldürecek. Üçümüz birleşip sefer edelim, onu büsbütün yok edelim, demişler. Türgiş kağanı şöyle demiş: Benim halkım orada olacak, demiş.

1-D5

𐱅𐰇𐰼𐰚 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰉𐰆𐰞𐰍𐰨 : 𐰆𐰞 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐰆𐰍𐰔𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐱃𐰺𐰴𐰨 : 𐰆𐰞 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐰆𐰞 : 𐰽𐰉𐰃𐰣 : 𐰾𐰓𐰯 : 𐱅𐰇𐰤 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰆𐰑𐰾𐰶𐰢 : 𐰚𐰠𐰢𐰔 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰆𐰞𐰺𐰾𐰴𐰢 : 𐰚𐰠𐰢𐰔 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰦𐰀 : 𐰽𐰴𐰦𐰢𐰀

türk bodun yime bulganç ol timiş oguzı yime tarkınç ol timiş ol sabın eşidip tün yime udsıkım kelmez erti olursıkım kelmez erti anda sakındıma

Türk halkı da karışıklık içinde, demiş. Oğuzları da huzursuz, demiş. Bu sözü işitince gece de uyuyasım gelmiyordu, oturasım da gelmiyordu. O zaman şöyle düşündüm:

1-D6

𐰠𐰚 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔𐰴𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰠𐰢 : 𐰘𐰏 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐱅𐰓𐰢 : 𐰝𐰇𐰏𐰢𐰤 : 𐰖𐰆𐰞𐰃 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐱃𐰆𐰢𐰾 : 𐱅𐰘𐰤 : 𐰾𐰓𐰯 : 𐰉𐰆 : 𐰖𐰆𐰞𐰣 : 𐰖𐰆𐰺𐰽𐰺 : 𐰖𐰺𐰢𐰲𐰃 : 𐱅𐰓𐰢 : [...] : 𐰘𐰼𐰲𐰃 : 𐱅𐰠𐰓𐰢 : 𐰲𐰇𐰠𐰏 : 𐰃𐰔 : 𐰼𐰃 : 𐰉𐰆𐰞𐱃𐰢

ilk kırkızka sülelim yig ermiş tidim kögmen yolı bir ermiş tumış tiyin eşidip bu yolun yorısar yaramaçı tidim [...] yirçi tiledim çölüg iz eri bultum

Önce Kırgızlara sefer edelim, böylesi daha iyi, dedim. Kögmen yolu tekmiş, o da kapanmış diye işitince, bu yoldan yürürsek olmaz, dedim. [...] Kılavuz aradım. Bozkırlı Az halkından bir er buldum.

1-D7

𐰇𐰔𐰢 : 𐰔 : 𐰘𐰃𐰼𐰢 : 𐰣𐰃 : 𐰋𐰠𐰢 : [...] : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐱃 : 𐰆𐰺𐰆𐰸𐰃 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰣𐰃𐰣 : 𐰉𐰺𐰢𐰾 : 𐰭𐰺 : 𐰖𐱃𐰯 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐱃𐰞𐰍 : 𐰉𐰺𐰢𐰾 : 𐱅𐰘𐰤 : 𐰆𐰞 : 𐰖𐰆𐰞𐰣 : 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰽𐰺 : 𐰆𐰨 : 𐱅𐰓𐰢 : 𐰽𐰺𐰦𐰢 : 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰀

özüm az yirim anı belim [...] ermiş bir at orukı ermiş anın barmış aŋar aytıp bir atlıg barmış tiyin ol yolun yorısar unç tidim sakındım kaganıma

Ben Az yerindenim, orayı bilirim [...] imiş. Bir atın geçebildiği bir patika varmış, oradan gitmiş. Ona sorup tek atlının gitmiş olduğunu öğrenince, o yoldan yürünürse olur, dedim. Düşündüm. Kağanıma

Birinci Taş, Kuzey Yüzü

1-K1

𐰇𐱅𐰤𐱅𐰢 : 𐰾𐰇 : 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢 : 𐱃 : 𐰞𐱃 : 𐱅𐰓𐰢 : 𐰴𐱅𐰼𐰢𐰠 : 𐰚𐰲𐰀 : 𐰆𐰍𐰺𐰴𐰞𐱃𐰑𐰢 : 𐱃 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐰋𐰤𐱅𐰼𐰀 : 𐰴𐰺𐰍 : 𐰾𐰝𐰓𐰢 : 𐰖𐰸𐰺𐰆 : 𐱃 : 𐰘𐱅𐰀 : 𐰖𐰑𐰍𐰣 : [...] : 𐰃𐰍𐰲 : 𐱃𐰆𐱃𐰣𐰆 : 𐰍𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢 : 𐰇𐰭𐰼𐰀𐰚𐰃 : 𐰼

ötüntüm sü yorıtdım at alt tidim aktermil keçe ogurkalatdım at üze bintire karıg sökdüm yukaru at yete yadagın [...] ıgaç tutunu agturtum öŋreki er

arz ettim. Orduyu yürüttüm. Atlara binin, dedim. Ak Termil'i geçerek mola verdirdim. Ata bindirip karı söktüm. Yukarı doğru, atları yedekte çekerek, yaya olarak [...] ağaçlara tutuna tutuna çıkarttım. Öndeki erler

1-K2

𐰖𐰆𐰍𐰺𐰲𐰀[...] : [...]𐰾𐰉𐰺𐱈 : 𐰽𐰑𐰢𐰔 : 𐰖𐰆𐰉𐰞𐰆 : 𐰃𐰤𐱅𐰢𐰔 : 𐰆𐰣 : 𐱅𐰇𐰤𐰚𐰀 : 𐰖𐰦𐰴𐰃 : 𐱃𐰆𐰍 : 𐰉𐰃𐰺𐰇 : 𐰉𐰺𐰑𐰢𐰔 : 𐰘𐰼𐰲𐰃 : 𐰘𐰼 : 𐰖𐰭𐰞𐰯 : 𐰉𐰆𐰍𐰔𐰞𐰦𐰃 : 𐰉𐰆𐰭𐰑𐰯 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰘𐰠𐰇 : 𐰝𐰼 : 𐱅𐰢𐰾

yoguruça[...] .ışbarartı aşdımız yobulu intimiz on tünke yantakı tug birü bardımız yirçi yir yaŋılıp boguzlandı buŋadıp kagan yelü kör timiş

çiğneyerek [...] aştık. Yuvarlana yuvarlana indik. On gecede yandaki engeli dolanarak gittik. Kılavuz yolu şaşırdı, boğazlandı. Sıkıntıya düşen kağan, dörtnala sürün, demiş.

1-K3

𐰣𐰃 : 𐰽𐰆𐰉𐰍 : 𐰉𐰺𐰞𐰢 : 𐰆𐰞 : 𐰽𐰆𐰉 : 𐰸𐰆𐰑𐰃 : 𐰉𐰺𐰑𐰢𐰔 : 𐰽𐰣𐰍𐰞𐰃 : 𐱅𐰇𐰾𐰇𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐱃𐰍 : 𐰃𐰴𐰀 : 𐰉𐰖𐰆𐰺 : 𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰝𐰇𐰤 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐱅𐰇𐰤 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰘𐰠𐰇 : 𐰉𐰺𐰑𐰢𐰔 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔𐰍 : 𐰆𐰴𐰀 : 𐰉𐰽𐰑𐰢𐰔

anı subıg baralım ol sub kodı bartımız aşangalı tüşürtümüz atıg ıka bayur ertimiz kün yime tün yime yelü bardımız kırkızıg uka basdımız

Anı suyu boyunca gidelim. O su boyunca aşağı doğru gittik. Yemek için atlardan indirdik; atları ağaçlara bağlıyorduk. Gündüz de gece de dörtnala gittik. Kırgızları uykuda bastık.

1-K4

𐰾𐰇𐰭𐰏𐰤 : 𐰲𐰑𐰢𐰔 : 𐰴𐰣𐰃 : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐱅𐰼𐰠𐰢𐰾 : 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰔 : 𐰽𐰨𐰑𐰢𐰔 : 𐰴𐰣𐰃𐰤 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : 𐰨𐰚𐰓𐰃 : 𐰘𐰝𐰤𐱅𐰃 : 𐰖𐰦𐰢𐰔 : 𐰝𐰇𐰏𐰢𐰤 : 𐰖𐰃𐰽𐰍 : 𐰋𐰼𐰇 : 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰔

süŋügün açdımız kanı süsi terilmiş süŋüşdümüz sançdımız kanın ölürtümüz kaganka kırkız bodunı içikdi yükünti yantımız kögmen yışıg berü keltimiz

Uykularını mızrakla açtık. Hanı ve ordusu toplanmış. Savaştık, mızrakladık. Hanlarını öldürdük. Kırgız halkı kağana teslim oldu, baş eğdi. Geri döndük. Kögmen ormanlı dağlarından beriye geldik.

1-K5

𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔𐰑𐰀 : 𐰖𐰦𐰢𐰔 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰴𐰍𐰦𐰀 : 𐰝𐰇𐰼𐰏 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰽𐰉𐰃 : 𐰦𐰏 : 𐰇𐰭𐰓𐰤 : 𐰴𐰍𐰣𐰍𐰺𐰆 : 𐰾𐰇 : 𐰘𐰆𐰺𐰃𐰞𐰢 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐰖𐰆𐰺𐰢𐰾𐰺 : 𐰋𐰃𐰔𐰤𐰃 : 𐰴𐰍𐰣𐰃 : 𐰞𐰯 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃𐰾𐰃 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰴𐰲𐰤 : 𐰤𐰭 : 𐰼𐰾𐰼

kırkızda yandımız türgiş kaganda körüg kelti sabı anteg öŋdin kagangaru sü yorılım timiş yorımasar bizni kaganı alp ermiş ayguçısı bilge ermiş kaçan neŋ erser

Kırgızlardan döndük. Türgiş kağanından casus geldi. Sözü şöyleydi: Doğudaki kağana karşı ordu yürütelim, demiş. Yürütmezsek bizi, kağanı yiğitmiş, danışmanı bilgeymiş, ne zaman olsa

1-K6

𐰋𐰃𐰔𐰤𐰃 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰲𐰃 : 𐰚𐰝 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰃𐰾 : 𐰴𐰍𐰣𐰃 : 𐱃𐰽𐰶𐰢𐰾 : 𐱅𐰃𐰓𐰃 : 𐰆𐰣 : 𐰸 : 𐰉𐰆𐰣𐰑𐰃 : 𐰴𐰞𐰃𐰾𐰔 : 𐱃𐰽𐰶𐰢𐰾 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐰉𐰺 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰆𐰞 : 𐰽𐰉𐰍 : 𐰾𐰓𐰯 : 𐰴𐰍𐰣𐰢 : 𐰋𐰤 : 𐰋 : 𐰏𐰼𐰇 : 𐱅𐰇𐰾𐰘𐰤 : 𐱅𐰃𐰓𐰃

bizni ölürteçi kök timiş türgiş kaganı taşıkmış tidi on ok bonudı kalısız taşıkmış tir tabgaç süsi bar ermiş ol sabıg eşidip kaganım ben eb gerü tüşeyin tidi

bizi mutlaka öldürecek, demiş. Türgiş kağanı sefere çıkmış, dedi. On Ok halkı eksiksiz sefere çıkmış, diyor. Çin ordusu da varmış. Bu sözü işitince kağanım, ben eve döneyim, dedi.

1-K7

𐰴𐱃𐰆𐰣 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰞𐰢𐰾 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰣𐰃 : 𐰖𐰆𐰍𐰞𐱃𐰖𐰃𐰤 : 𐱅𐰓𐰃 : 𐰾𐰇 : 𐰉𐰺𐰭 : 𐱅𐰓𐰃 : 𐰞𐱃𐰆𐰣 : 𐰖𐰃𐰽𐰑𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐰭 : 𐱅𐰓𐰃 : 𐰾𐰇 : 𐰉𐰽𐰃 : 𐰃𐰤𐰠 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐱃𐰺𐰑𐰆𐰾 : 𐰽𐰑 : 𐰉𐰺𐰔𐰆𐰤 : 𐱅𐰓𐰃 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸𐰀 : 𐰉𐰭𐰀 : 𐰖𐰑𐰃

katun yok bolmış erti anı yoglatayın tidi sü barıŋ tidi altun yışda oluruŋ tidi sü başı inel kagan tarduş şad barzun tidi bilge tonyukuka baŋa aydı

Hatun ölmüştü. Onun yas törenini yaptırayım, dedi. Siz orduyla gidin, dedi; Altun Ormanı'nda oturun, dedi. Ordunun başında İnel Kağan ile Tarduş şadı gitsin, dedi. Bana, Bilge Tonyukuk'a şöyle dedi:

1-K8

𐰉𐰆 : 𐰾𐰇𐰏 : 𐰠𐱅 : 𐱅𐰃𐰓𐰃 : 𐰶𐰃𐰖𐰤𐰍 : 𐰝𐰇𐰭𐰠𐰭𐰲𐰀 : 𐰖 : 𐰋𐰤 : 𐰾𐰭𐰀 : 𐰤𐰀 : 𐰖𐰖𐰃𐰤 : 𐱅𐰃𐰓𐰃 : 𐰚𐰠𐰃𐰼 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰝𐰇𐰼 : 𐰇𐰚𐰠𐰇𐰼 : 𐰚𐰠𐰢𐰔 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐱅𐰃𐰠𐰍 : 𐰽𐰉𐰍 : 𐰞𐰃 : 𐰆𐰞𐰆𐰺 : 𐱅𐰃𐰓𐰃 : 𐰞𐱃𐰆𐰣 : 𐰖𐰃𐰾𐰑𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢𐰔

bu süg ilet tidi kıyınıg köŋlüŋçe ay ben saŋa ne ayayın tidi kelir erser kür ökülür kelmez erser tilig sabıg alı olur tidi altun yışda olurtumuz

Bu orduyu sen götür, dedi. Cezayı gönlünce sen söyle, ben sana ne diyeyim, dedi. Gelirlerse hileleri çoğalır; gelmezlerse dil (konuşturulacak tutsak) ve haber alarak otur, dedi. Altun Ormanı'nda oturduk.

1-K9

𐰇𐰲 : 𐰝𐰇𐰼𐰏 : 𐰘𐰃𐰘𐰃 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰽𐰉𐰃 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰾𐰇 : 𐱃𐰽𐰶𐰑𐰃 : 𐰆𐰣 : 𐰸 : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐰴𐰞𐰃𐰾𐰔 : 𐱃𐰽𐰶𐰑𐰃 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐰖𐰺𐰽 : 𐰖𐰔𐰃𐰑𐰀 : 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰠𐰢 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐰆𐰞 : 𐰽𐰉𐰍 : 𐰾𐰓𐰯 : 𐰴𐰍𐰣𐰍𐰺𐰆 : 𐰆𐰞 : 𐰽𐰉𐰍 : 𐰃𐱃𐰢 : 𐰴𐰦𐰖𐰤 : 𐰽𐰉𐰍 : 𐰖𐰣𐰀

üç körüg yiyi kelti sabı bir kagan sü taşıkdı on ok süsi kalısız taşıkdı tir yarış yazıda tirilelim timiş ol sabıg eşidip kagangaru ol sabıg ıtım kandayın sabıg yana

Üç casus geldi. Sözleri birdi: Kağan orduyla sefere çıktı, On Ok ordusu eksiksiz sefere çıktı, diyorlar. Yarış Ovası'nda toplanalım, demiş. Bu sözü işitince onu kağana ilettim. Handan söz geri

1-K10

𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰆𐰞𐰺𐰭 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐰘𐰠𐰢𐰀 : 𐰴𐰺𐰍𐰆 : 𐰓𐰏𐰇𐱅𐰃 : 𐰆𐰺𐰍𐰞 : 𐰉𐰽𐱃𐰢𐰀 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐰋𐰇𐰏 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰉𐰭𐰺𐰆 : 𐰨𐰀 : 𐰖𐰃𐰑𐰢𐰾 : 𐰯𐰀 : 𐱃𐰺𐰴𐰣𐰍𐰺𐰆 : 𐰨𐰼𐰀 : 𐰽𐰉 : 𐰃𐰑𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸 : 𐰪𐰃𐰍 : 𐰆𐰞 : 𐰇𐰔 : 𐰆𐰞 : 𐰭𐰞𐰺

kelti oluruŋ tiyin timiş yelme kargu edgüti urgıl basıtma timiş bög kagan baŋaru ança yıdmış apa tarkangaru içre sab ıdmış bilge tonyukuk aynıg ol öz ol aŋılır

geldi. Oturun, demiş. Öncü atlıları ve gözetleme kulelerini iyice yerleştir, baskına uğrama, demiş. Bögü Kağan bana böyle haber göndermiş. Apa Tarkan'a ise gizli haber göndermiş: Bilge Tonyukuk kötüdür, kendi bildiğini okur, sezer.

1-K11

𐰾𐰇 : 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰞𐰢 : 𐱅𐰓𐰲𐰃 : 𐰆𐰣𐰀𐰢𐰭 : 𐰆𐰞 : 𐰽𐰉𐰍 : 𐰾𐰓𐰯 : 𐰾𐰇 : 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢 : 𐰞𐱃𐰆𐰣 : 𐰖𐰃𐰽𐰍 : 𐰖𐰆𐰞𐰾𐰔𐰤 : 𐰽𐰑𐰢 : 𐰼𐱅𐰾 : 𐰇𐰏𐰔𐰏 : 𐰚𐰲𐰏𐰾𐰔𐰤 : 𐰚𐰲𐰓𐰢𐰔 : 𐱅𐰇𐰤 : 𐰴𐱃𐰑𐰢𐰔 : 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰴𐰀 : 𐱃𐰭 : 𐰇𐰤𐱅𐰼𐰇 : 𐱅𐰏𐰓𐰢𐰔

sü yorılım tidiçi onamaŋ ol sabıg eşidip sü yorıtdım altun yışıg yolsuzun aşdım irtiş ögüzüg keçigsizin keçdimiz tün katdımız bolçuka taŋ öntürü tegdimiz

Orduyu yürütelim diyecektir, kabul etmeyin. Bu sözü işitince orduyu yürüttüm. Altun Ormanı'nı yolsuz yerden aştım. Ertiş Irmağı'nı geçitsiz yerden geçtik. Geceyi gündüze kattık. Bolçu'ya tan ağarırken ulaştık.

İkinci Taş, Batı Yüzü

2-B1

𐱃𐰞𐰍 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃 : 𐰽𐰉𐰃 : 𐰦𐰍 : 𐰖𐰺𐰽 : 𐰖𐰔𐰃𐰑𐰀 : 𐰆𐰣 : 𐱅𐰇𐰢𐰤 : 𐰾𐰇 : 𐱅𐰼𐰠𐱅𐰃 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐰆𐰞 : 𐰽𐰉𐰍 : 𐰾𐰓𐰯 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰸𐰆𐰯

tılıg kelürti sabı antag yarış yazıda on tümen sü tirilti tir ol sabıg eşidip begler kopun

Dil getirdiler. Sözü şöyleydi: Yarış Ovası'nda yüz bin asker toplandı, diyor. Bu sözü işitince beyler hep birden

2-B2

𐰖𐰣𐰞𐰢 : 𐰺𐰃𐰍 : 𐰆𐰉𐱃𐰃 : 𐰘𐰏 : 𐱅𐰓𐰃 : 𐰋𐰤 : 𐰨𐰀 : 𐱅𐰼 : 𐰢𐰤 : 𐰋𐰤 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸 : 𐰞𐱃𐰆𐰣 : 𐰖𐰃𐰽𐰍 : 𐰽𐰀 : 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰔 : 𐰼𐱅𐰾 : 𐰇𐰏𐰔𐰏

yanalım arıg ubutı yig tidi ben ança tir men ben bilge tonyukuk altun yışıg aşa keltimiz irtiş ögüzüg

dönelim, temiz kişinin utancı yeğdir, dedi. Ben şöyle diyorum, ben Bilge Tonyukuk: Altun Ormanı'nı aşarak geldik. Ertiş Irmağı'nı

2-B3

𐰚𐰲𐰀 : 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰔 : 𐰚𐰠𐰢𐰾𐰃 : 𐰞𐰯 : 𐱅𐰃𐰓𐰃 : 𐱃𐰆𐰖𐰢𐰑𐰃 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰆𐰢𐰖 : 𐰃𐰑𐰸 : 𐰘𐰼 : 𐰾𐰆𐰉 : 𐰉𐰽𐰀 : 𐰋𐰼𐱅𐰃 : 𐰼𐰨 : 𐰤𐰚𐰀 : 𐱅𐰔𐰼 : 𐰋𐰃𐰔

keçe keltimiz kelmişi alp tidi tuymadı teŋri umay ıduk yir sub basa birti erinç neke tezer biz

geçerek geldik. Gelmesi zor, dediler; duymadılar. Tanrı, Umay, kutsal yer su yardım etmiş olmalı. Niçin kaçıyoruz?

2-B4

𐰜𐰇𐰾 : 𐱅𐰘𐰤 : 𐰤𐰚𐰀 : 𐰸𐰆𐰺𐰸𐰆𐰺 : 𐰋𐰃𐰔 : 𐰔 : 𐱅𐰘𐰤 : 𐰤𐰀 : 𐰉𐰽𐰣𐰞𐰢 : 𐱅𐰏𐰠𐰢 : 𐱅𐰃𐰓𐰢 : 𐱅𐰏𐰓𐰢𐰔 : 𐰖𐰖𐰃𐰑𐰢𐰔 : 𐰚𐰃𐰤𐱅𐰃 : 𐰜𐰇𐰾 : 𐰚𐰠𐱅𐰃

öküş tiyin neke korkur biz az tiyin ne basınalım tegelim tidim tegdimiz yayıdımız ikinti öküş kelti

Çoklar diye niçin korkuyoruz? Azız diye niçin yenik düşelim? Saldıralım, dedim. Saldırdık, dağıttık. İkinci kez kalabalık halde geldiler.

2-B5

𐰇𐰼𐱅𐰲𐰀 : 𐰶𐰃𐰔𐰯 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰔 : 𐰋𐰃𐰔𐰤𐱅𐰀 : 𐰚𐰃 : 𐰆𐰲𐰃 : 𐰾𐰃𐰭𐰺𐰲𐰀 : 𐰺𐱃𐰸 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰜𐰇𐰾 : 𐱅𐰘𐰤 : 𐰋𐰃𐰔

örtçe kızıp kelti süŋüşdümüz bizinte iki uçı sıŋarça artuk erti teŋri yarlıkaduk üçün öküş tiyin biz

Yangın gibi kızışıp geldiler. Savaştık. İki kanatları bizimkinden yarı yarıya fazlaydı. Tanrı lütfettiği için, çoklar diye biz

2-B6

𐰸𐰆𐰺𐰴𐰢𐰑𐰢𐰔 : 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢𐰔 : 𐱃𐰺𐰑𐰆𐰾 : 𐰽𐰑𐰺𐰀 : 𐰆𐰑𐰃 : 𐰖𐰖𐰑𐰢𐰔 : 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤 : 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰢𐰔 : 𐰖𐰉𐰍𐰆𐰾𐰃𐰤 : 𐰽𐰑𐰃𐰤

korkmadımız süŋüşdümüz tarduş şadra udı yaydımız kaganın tutdumuz yabgusın şadın

korkmadık, savaştık. Tarduş şadına doğru kovalayıp dağıttık. Kağanlarını tutsak ettik. Yabgularını, şadlarını

2-B7

𐰦𐰀 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰃 : 𐰠𐰏𐰲𐰀 : 𐰼 : 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰢𐰔 : 𐰆𐰞 : 𐰸 : 𐱅𐰇𐰤 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰤 : 𐰽𐰖𐰆 : 𐰃𐱃𐰢𐰔 : 𐰆𐰞 : 𐰽𐰉𐰍 : 𐰾𐰓𐰯 : 𐰆𐰣 : 𐰸 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : 𐰸𐰆𐰯

anda ölürti eligçe er tutdumuz ol ok tün bodunın sayu ıtımız ol sabıg eşidip on ok begleri bodunı kop

orada öldürdüler. Elli kadar er tutsak ettik. Hemen o gece halklarının her birine haber gönderdik. Bu haberi işiten On Ok beyleri ve halkı hep birlikte

2-B8

𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰘𐰇𐰝𐰤𐱅𐰃 : 𐰚𐰠𐰏𐰢𐰀 : 𐰋𐰏𐰼𐰠𐰃𐰤 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰤 : 𐰃𐱅𐰯 : 𐰖𐰃𐰍𐰯 : 𐰔𐰲𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱅𐰔𐰢𐰾 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰆𐰣 : 𐰸 : 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰾𐰇𐰠𐱅𐰓𐰢

kelti yükünti keligme begrelin bodunın itip yıgıp azça bodun tezmiş erti on ok süsin sületdim

geldi, baş eğdi. Gelen beylerini ve halkını düzene sokup toplarken az sayıda halk kaçmıştı. On Ok ordusunu sefere çıkardım.

2-B9

𐰋𐰃𐰔 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰔 : 𐰣𐰃 : 𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰘𐰨𐰇 : 𐰏𐰔𐰏 : 𐰚𐰲𐰀 : 𐱅𐰃𐰤𐰾𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰃 : 𐰖𐱃𐰍𐰢𐰀 : 𐰋𐰭𐰠𐰏 : 𐰚 : 𐱃𐰍𐰍 : 𐰼𐱅𐰇𐰼𐱅𐰢

biz yime süledimiz anı ertimiz yinçü ögüzüg keçe tinsi oglı yatıgma beŋilig ek tagag ertürtüm

Biz de sefere çıktık, onları izledik. İnci Irmağı'nı geçerek, Tinsi Oğlu'nun yattığı Bengilig Ek Dağı'nı aşırttım.

İkinci Taş, Güney Yüzü

2-G1

𐱅𐰢𐰼 : 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰃𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰦𐰀 : 𐰖𐰦𐰆𐰺𐱃𐰢𐰔 : 𐰃𐰤𐰠 : 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀 : [...]𐰆𐰯 : 𐱃𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰔𐰃𐰚 : 𐱃𐰸𐰺𐰽𐰃𐰤[...]

temir kapıgka tegi irtimiz anda yandurtumuz inel kapıgka [...]up tagka tezik tokursın.

Demir Kapı'ya kadar ulaştık. Oradan geri döndürdük. İnel Kapı'ya [...] dağa Tezik, Tokursın [...]

2-G2

𐰦𐰀 : 𐰘𐰼𐰝𐰃 : 𐰽𐰀 : 𐰉𐰽𐰞𐰍𐰺𐰆 : 𐰺𐰑𐰴 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰆𐰞 : 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰀 : 𐱅𐰏𐱅𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰝 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱅𐰢𐰼 : 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰃𐰤𐰾𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰃

anda yirüki aşa başalgaru ardak bodun kop kelti ol künte tegti türük bodun temir kapıgka tinsi oglı

Oradan beride, Başal'a doğru aşarak Ardak halkı hep birlikte geldi. O gün ulaştı. Türk halkının Demir Kapı'ya ve Tinsi Oğlu'nun,

2-G3

𐱅𐰃𐰤𐰾𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰃 : 𐰖𐱃𐰍𐰢𐰀 : 𐱃𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰢𐰾 : 𐰃𐰓𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰆𐰞 : 𐰘𐰼𐱅𐰀 : 𐰋𐰤 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸 : 𐱅𐰏𐰇𐰼𐱅𐰝 : 𐰇𐰲𐰤 : [...]

tinsi oglı yatıgma tagka tegmiş idi yok ermiş ol yirte ben bilge tonyukuk tegürtük üçün [...]

Tinsi Oğlu'nun yattığı dağa ulaştığı hiç olmamış. O yere ben, Bilge Tonyukuk, ulaştırdığım için [...]

2-G4

𐰶𐰃𐰔𐰞 : 𐰞𐱃𐰆𐰣 : 𐰇𐰼𐰭 : 𐰝𐰇𐰢𐰾 : 𐰶𐰃𐰔𐰞 : 𐰆𐰑𐰔 : 𐰏𐰼𐰃𐱅 : 𐰽𐰃𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰭𐰾𐰔 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃 : 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀𐰾𐰃

kızıl altun ürüŋ kümüş kızıl uduz gerit asıgı buŋsuz kelürti ilteriş kagan bilgesi

kızıl altın, ak gümüş, kızıl [...] kazancını sınırsızca getirdi. İlteriş Kağan, bilgesiyle,

2-G5

𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀 : 𐰘𐱅𐰃 : 𐰘𐰏𐰃𐰼𐰢𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰃 : 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰴𐰀 : 𐰘𐱅𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰃 : 𐰆𐰍𐰔𐰴𐰀 : 𐰋𐰾 : 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰃 : 𐰦𐰀 : 𐰖𐰍𐰆𐰲𐰃

ilin üçün tabgaçka yiti yigirmi süŋüşdi kıtaynka yiti süŋüşdi oguzka beş süŋüşdi anda ayguçı

devleti için Çin'le on yedi kez savaştı, Kıtay'la yedi kez savaştı, Oğuz'la beş kez savaştı. O zaman danışmanı

2-G6

𐰘𐰢𐰀 : 𐰋𐰤 : 𐰝 : 𐰼𐱅𐰢 : 𐰖𐰍𐰃𐰑𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰋𐰤 : 𐰝 : 𐰼𐱅𐰢 : 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰲𐰑𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰝 : 𐰋𐰏𐰃 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐰝 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀

yime ben ök ertim aygıdı yime ben ök ertim ilteriş kagan uçdı türük bögi kaganka türük bilge kaganka

da bendim, komutanı da bendim. İlteriş Kağan uçup gitti (öldü). Türk Bögü Kağan'a, Türk Bilge Kağan'a

İkinci Taş, Doğu Yüzü

2-D1

𐰴𐰯𐰍𐰣 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰘𐱅𐰃 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰖𐰾𐰴𐰀 : [...] : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰴𐰯𐰍𐰣 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐰑𐰢 : 𐱅𐰇𐰤 : 𐰆𐰑𐰢𐱃𐰃

kapagan kagan yiti otuz yaşka [...] irti kapagan kagan olurdum tün udumatı

Kapgan Kağan yirmi yedi yaşında [...] idi. Kapgan Kağan'ı tahta oturttum. Gece uyumadan,

2-D2

𐰝𐰇𐰤𐱅𐰔 : 𐰆𐰞𐰺𐰢𐱃𐰃 : 𐰶𐰃𐰔𐰞 : 𐰴𐰣𐰢 : 𐱅𐰝𐱅𐰃 : 𐰴𐰺𐰀 : 𐱅𐰼𐰢 : 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰃 : 𐰾𐰏 : 𐰝𐰇𐰲𐰃𐰏 : 𐰋𐰼𐱅𐰢 : 𐰝 : 𐰆𐰔𐰣 : 𐰘𐰠𐰢𐰏 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰃𐱃𐰢 : 𐰸

küntüz olurmatı kızıl kanım tökti kara terim yügürti işig küçig bertim ök uzun yelmeg yeme ıtım ok

gündüz oturmadan, kızıl kanımı dökerek, kara terimi akıtarak emeğimi, gücümü verdim. Uzak keşif kollarını da ben gönderdim.

2-D3

𐰺𐰴𐰆𐰖 : 𐰴𐰺𐰍𐰆𐰍 : 𐰆𐰞𐰍𐰺𐱃𐰑𐰢 : 𐰸 : 𐰉𐰣𐰍𐰢𐰀 : 𐰖𐰍𐰃𐰴𐰀 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰃𐰼 : 𐰼𐱅𐰢 : 𐰴𐰍𐰣𐰢𐰣 : 𐰾𐰇𐰠𐱅𐰓𐰢𐰔 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰔𐰆

arkuy kargug ulgartdım ok bangıma yagıka kelürir ertim kaganımın sületdimiz teŋri yarlıkazu

Gözetleme kulelerini çoğalttım. Geri dönen düşmanı getirirdim. Kağanımla birlikte sefere çıktık. Tanrı esirgesin,

2-D4

𐰉𐰆 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀 : 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍 : 𐰖𐰍𐰃𐰍 : 𐰚𐰠𐱅𐰇𐰼𐰢𐰓𐰢 : 𐱅𐰇𐰏𐰤𐰠𐰏 : 𐱃𐰍 : 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰢𐰓𐰢 : 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺

bu türük bodunka yaraklıg yagıg keltürmedim tögünlüg atıg yügürtmedim ilteriş kagan kazganmasar

bu Türk halkının üstüne silahlı düşman getirtmedim, düğümlü atları (savaş atlarını) koşturtmadım. İlteriş Kağan çalışıp kazanmasaydı,

2-D5

𐰆𐰑𐰆 : 𐰋𐰤 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺 : 𐰃𐰠 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰖𐰸 : 𐰼𐱅𐰲𐰃 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰴𐰔𐰍𐰦𐰸𐰃𐰣 : 𐰆𐰑𐰆 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰴𐰔𐰍𐰦𐰸𐰢 : 𐰇𐰲𐰤

udu ben özüm kazganmasar il yime bodun yime yok erteçi erti kazgantukın udu özüm kazgantukım üçün

onun ardından ben kendim çalışıp kazanmasaydım, devlet de halk da yok olacaktı. O çalışıp kazandığı için, ardından ben kendim çalışıp kazandığım için

2-D6

𐰃𐰠 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰃𐰠 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰴𐰺𐰃 : 𐰉𐰆𐰡𐰢 : 𐰆𐰞𐰍 : 𐰉𐰆𐰡𐰢 : 𐰤𐰭 : 𐰘𐰼𐰓𐰚𐰃 : 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀

il yime il boldı bodun yime bodun boldı özüm karı boldum ulug boldum neŋ yirdeki kaganlıg bodunka

devlet de devlet oldu, halk da halk oldu. Ben kendim kocadım, ulu oldum. Herhangi bir yerdeki kağanlı bir halkın

2-D7

[...] : 𐰋𐰃𐰤𐱅𐰏𐰃 : 𐰉𐰺 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰤𐰀 : 𐰉𐰆𐰭𐰃 : 𐰉𐰺 : 𐰼𐱅𐰲𐰃 : 𐰼𐰢𐰾

[...] büntegi bar erser ne buŋı bar erteçi ermiş

[...] böylesi bulunsa, ne sıkıntısı olurdu ki?

2-D8

[...] : 𐱅𐰇𐰼𐰝 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰃𐰠𐰭𐰀 : 𐰋𐰃𐱅𐰃𐱅𐰓𐰢 : 𐰋𐰤 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰆𐰣𐰪𐰸𐰸

[...] türük bilge kagan iliŋe bititdim ben bilge tonyukuk

[...] Türk Bilge Kağan'ın devletinde yazdırdım. Ben, Bilge Tonyukuk.

İkinci Taş, Kuzey Yüzü

2-K1

𐰃𐰠𐱅𐰼𐰃𐰾 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺 : 𐰖𐰸 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰋𐰤 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺 : 𐰋𐰤 : 𐰖𐰸 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰼𐰾𐰼

ilteriş kagan kazganmasar yok erti erser ben özüm bilge tonyukuk kazganmasar ben yok ertim erser

İlteriş Kağan çalışıp kazanmasaydı, o olmasaydı; ben kendim, Bilge Tonyukuk, çalışıp kazanmasaydım, ben olmasaydım,

2-K2

𐰴𐰯𐰍𐰣 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐱅𐰇𐰼𐰝 : 𐰾𐰃𐰼 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰘𐰼𐰃𐰤𐱅𐰀 : 𐰉𐰆𐰑 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰃𐰓𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰼𐱅𐰲𐰃 : 𐰼𐱅𐰃

kapagan kagan türük sir bodun yirinte bod yime bodun yime kişi yime idi yok erteçi erti

Kapgan Kağan'ın, Türk Sir halkının toprağında boy da halk da insan da hiç olmayacaktı.

2-K3

𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐱃𐰆𐰣𐰪𐰸𐰸 : 𐰴𐰔𐰍𐰦𐰸 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰴𐰯𐰍𐰣 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐱅𐰇𐰼𐰝 : 𐰾𐰃𐰼 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰑𐰸𐰃 : 𐰉𐰆

ilteriş kagan bilge tonyukuk kazganduk üçün kapagan kagan türük sir bodun yorıdukı bu

İlteriş Kağan ile Bilge Tonyukuk çalışıp kazandığı için Kapgan Kağan ve Türk Sir halkı işte böyle varlığını sürdürüyor.

2-K4

𐱅𐰇𐰼𐰝 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐱅𐰇𐰼𐰝 : 𐰾𐰃𐰼 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰃𐰏𐰓𐰇 : 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺

türük bilge kagan türük sir bodunug oguz bodunug igidü olurur

Türk Bilge Kağan, Türk Sir halkını ve Oğuz halkını besleyip gözeterek tahtta oturuyor.

Özgün metin ve okunuş: Vikikaynak, CC BY-SA 4.0.