GÖKTÜRKLERİZAdını yaz

Bilge Kağan Yazıtı

Bilge Kağan’ın ölümünden sonra oğlu tarafından diktirildi. Kül Tigin yazıtıyla büyük ölçüde ortak bir metin taşır, üstüne kağanın son yıllarını ekler.

Bilge Kağan 734 yılında öldü. Yazıtı ertesi yıl oğlu Tengri Kağan diktirdi. Kül Tigin yazıtının yaklaşık bir kilometre uzağındadır.

İki yazıtın büyük bölümü sözcüğü sözcüğüne aynıdır. Bilge Kağan yazıtı buna Kül Tigin öldükten sonraki olayları ve kağanın kendi ölümünü ekler.

Taş yüzyıllar içinde devrilip parçalanmıştır; bu yüzden Kül Tigin yazıtına göre daha çok satırı okunamaz durumdadır. Okunamayan yerler metinde köşeli ayraç içinde üç noktayla gösterilir.

Göster:

Doğu Yüzü

D1

𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐱅𐰏 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐱃𐰢𐱁 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰽𐰉𐰢 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : [...]𐰦𐰀 : 𐰞[...]𐱃𐰃 : 𐰾𐰃𐰼 : 𐱃𐰆𐰴𐰔 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰘𐰃 : 𐰓𐰔 : 𐰚𐰼𐰚𐰇𐰠𐰏 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : [...] : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐱅𐰭𐰼𐰃[...]

teŋri teg teŋri yaratmış türük bilge kagan sabım kaŋım türük bilge [...]nda al[...]tı sir tokuz oguz iyi ediz kerekülüg begleri bodunı [...] türük teŋri[...]

Tanrı gibi, Tanrı'nın yarattığı Türk Bilge Kağan; bu benim sözümdür: Babam Türk Bilge [...] Altı Sir, Dokuz Oğuz, İki Ediz'in çadırlı beyleri ve halkı [...] Türk Tanrısı [...]

D2

𐰇𐰔𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢𐰀 : 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃𐰲𐰀 : 𐰽𐰴𐰣𐰍𐰢𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰏𐰼𐰯 : 𐰾𐰋𐰤𐰯 : 𐱃𐰆𐰭𐱃𐰢𐱁 : 𐰚𐰇𐰔𐰃 : 𐰘𐰇𐰏𐰼𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃 : 𐰋𐰇𐰓𐰚𐰀 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰆𐰞𐰺𐰯 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰍𐰺 : 𐱅𐰇𐰼𐰏 : 𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃 : . : 𐰃𐱅𐰓𐰢 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐰚𐰇𐰚 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰽𐰺𐰀 : 𐰖𐰍𐰔 : 𐰘𐰺 : 𐰴𐰃𐰞𐰦𐰸𐰑𐰀 : 𐰚𐰃𐰤 : 𐰺𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰃 : 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰾

üze kagan olurtum olurtukuma ölteçiçe sakınıgma türük begler bodun ögirip sebinip toŋtamış gözi yügerikörti bödke özüm olırıp bunça agır törüg tört boluŋdakı . itdim üze kök teŋri asra yagız yer kılındukda ikin ara kişi oglı kılınmış

üzerine kağan olarak oturdum. Oturduğumda, ölecekmiş gibi kaygılanan Türk beyleri ve halkı sevinip kıvanarak yere çevrilmiş gözlerini yukarı kaldırdı. Tahta kendim oturup dört bucaktakiler için bunca ağır töreyi düzenledim. Yukarıda mavi gök, aşağıda yağız yer yaratıldığında ikisinin arasında insan oğlu yaratılmış.

D3

𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰦𐰀 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐰲𐰇𐰢 : 𐰯𐰀𐰢 : 𐰉𐰆𐰢𐰣 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰃𐰾𐱅𐰢𐰃 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐰢𐱁 : 𐰆𐰞𐰺𐰯𐰣 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰭 : 𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐱃𐰆𐱃𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾 : 𐰃𐱅𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾 : 𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐰉𐰆𐰞𐰭 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰾𐰇 : 𐰾𐰇𐰠𐰯𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰞𐰢𐰾 : 𐰚𐰆𐰯 : 𐰉𐰔 : 𐰴𐰃𐰞𐰢𐰾 : 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍 : 𐰘𐰜𐰦𐰼𐰢𐰾 : 𐱅𐰃𐰔𐰲𐰏𐰏 : 𐰾𐰇𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾 : 𐰃𐰠𐰏𐰠𐰇 : 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣 : 𐰘𐰃𐱁𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰚𐰃𐰼𐰇

kişi oglında üze eçüm apam bumın kagan istemi kagan olurmış olurıpan türük bodunıŋ ilin törüsün tuta birmiş iti birmiş tört bulıŋ kop yagı irmiş sü sülepen tört boluŋdakı bodunıg kop almış kop baz kılmış başlıgıg yükündürmiş tizligig sökürmiş ilgerü kadırkan yışka tegi kirü

İnsan oğullarının üzerine atalarım Bumın Kağan ile İstemi Kağan oturmuş. Oturup Türk halkının devletini ve töresini yönetmiş, düzene koymuş. Dört yan hep düşmanmış. Ordu yürütüp dört yandaki halkları hep almış, hep kendine bağlamış. Başlıya baş eğdirmiş, dizliye diz çöktürmüş. Doğuda Kadırkan Ormanı'na kadar, batıda

D4

𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰸𐰆𐰦𐰺𐰢𐰾 : 𐰚𐰃𐰤 : 𐰺𐰀 : 𐰃𐰓𐰃 : 𐰆𐰴𐰽𐰔 : 𐰜𐰇𐰚 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰨𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐰆𐰺 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰞𐰯 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰞𐰯 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐱅𐰇𐰔 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰣𐰃 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰃𐰠𐰏 : 𐰨𐰀 : 𐱃𐰆𐱃𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰃𐰠𐰏 : 𐱃𐰆𐱃𐰯 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏 : 𐰃𐱅𐰢𐰾 : 𐰇𐰔𐰃 : 𐰨𐰀 : 𐰚𐰼𐰏𐰚 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾

temirkapıgka tegi kondurmış ikin ara idi oksuz kök türük ança olurur ermiş bilge kagan ermiş alp kagan ermiş buyrukı yime bilge ermiş erinç alp ermiş erinç begleri yime bodunı yime tüz ermiş anı üçün ilig ança tutmış erinç ilig tutıp törüg itmiş özi ança kergek bolmış

Demir Kapı'ya kadar yerleştirmiş. İkisinin arasında, hiçbir boy düzeni olmayan Kök Türkler öylece oturuyormuş. Bilge kağanmış, yiğit kağanmış. Buyrukları da bilgeymiş kuşkusuz, yiğitmiş kuşkusuz. Beyleri de halkı da doğruymuş. Bunun için devleti öylece tutmuş kuşkusuz; devleti tutup töreyi düzenlemiş. Kendisi öylece vefat etmiş.

D5

𐰖𐰆𐰍𐰲𐰃 : 𐰾𐰃𐰍𐱃𐰲𐰃 : 𐰇𐰭𐰼𐰃 : 𐰜𐰇𐰤 : 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰑𐰃 : 𐰋𐰇𐰚𐰲𐰃 : 𐰲𐰇𐰠𐰏𐰠 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐱅𐰇𐰯𐰇𐱅 : 𐰯𐰺 : 𐰯𐰆𐰺𐰢 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰇𐰲𐰸𐰆𐰺𐰃𐰴𐰣 : 𐰆𐱃𐰔𐱃𐱃𐰺 : 𐰶𐰃𐱃𐰪 : 𐱃𐱃𐰉𐰃 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰚𐰠𐰯𐰤 : 𐰽𐰃𐰍𐱃𐰀𐰢𐰾 : 𐰖𐰆𐰍𐰞𐰀𐰢𐰾 : 𐰦𐰍 : 𐰚𐰇𐰠𐰏 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰦𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰆𐰍𐰞𐰃𐱃𐰃 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰦𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃 : 𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤 : 𐱅𐰏

yogçı sıgıtçı öŋre kün togsıkda bökli çölügil tabgaç tüpüt apar purum kırkız üçkurıkan otuztatar kıtayn tatabı bunça budon kelipen sıgtamış yoglamış antag külüg kagan ermiş anda kisre inisi kagan bolmış erinç oglıtı kagan bolmış erinç anda kisre inisi eçisin teg

Yasçı ve ağıtçı olarak doğuda gün doğusundan Bökli Çölüg ülkesi, Tabgaç (Çin), Tibet, Apar, Purum, Kırgız, Üç Kurıkan, Otuz Tatar, Kıtay, Tatabı; bunca halk gelip ağlamış, yas tutmuş. Öylesine ünlü kağanmış. Ondan sonra küçük kardeşi kağan olmuş kuşkusuz, oğulları kağan olmuş kuşkusuz. Ondan sonra küçük kardeş ağabeyi gibi

D6

𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰑𐰸 : 𐰼𐰨 : 𐰆𐰍𐰞𐰃 : 𐰴𐰭𐰃𐰤 : 𐱅𐰏 : 𐰴𐰃𐰞𐰣𐰢𐰑𐰸 : 𐰼𐰨 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰾𐰃𐰔 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰉𐰆𐰖𐰴𐰸𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰾𐰔 : 𐰼𐰨 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : 𐱅𐰇𐰔𐰾𐰔 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱅𐰋𐰠𐰏𐰃𐰤 : 𐰚𐰇𐰼𐰠𐰏 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰺𐰢𐰴𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰃𐰤𐰠𐰃 : 𐰲𐰃𐰠𐰃 : 𐰚𐰃𐰭𐰾𐰇𐰼𐱅𐰜𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰋𐰏𐰠𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰞𐰃𐰍

kılınmaduk erinç oglı kangın teg kılınmaduk erinç biligsiz kagan olurmış erinç yablak kagan olurmış erinç buyrukı yime biligsiz erinç yablak ermiş erinç begleri bodunı tüzsüz üçün tabgaç bodun tebligin kürlüg üçün armakçısın üçün inili eçili kiŋşürtükin üçün begli bodunlıg

yaratılmamış kuşkusuz, oğul babası gibi yaratılmamış kuşkusuz. Bilgisiz kağanlar oturmuş, kötü kağanlar oturmuş kuşkusuz. Buyrukları da bilgisizmiş, kötüymüş kuşkusuz. Beyleri ve halkı doğru olmadığı için, Çin halkının hilesi ve düzenbazlığı yüzünden, aldatıcılığı yüzünden, küçük kardeşlerle ağabeyleri birbirine düşürmesi yüzünden, beylerle halkı

D7

𐰖𐰆𐰭𐱁𐰆𐰺𐱃𐰸𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰃𐰠𐰠𐰓𐰜 : 𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐰃𐰲𐰍𐰣𐰆 : 𐰃𐰑𐰢𐰾 : 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰑𐰸 : 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰣 : 𐰘𐰃𐱅𐰼𐰇 : 𐰃𐰑𐰢𐰾 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰴𐰀 : 𐰋𐰏𐰠𐰚 : 𐰆𐰺𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰤 : 𐰴𐰆𐰞 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰾𐰃𐰠𐰚 : 𐰶𐰃𐰔 : 𐰆𐰍𐰞𐰤 : 𐰚𐰇𐰭 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰀𐱃𐰃𐰤 : 𐰃𐱃𐰃 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍𐰃 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰀𐱃𐰃𐰤 : 𐱃𐰆𐱃𐰯𐰣 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾 : 𐰠𐰏 : 𐰘𐰃𐰞

yoŋşurtukın üçün türük bodun illedük ilin ıçgınu ıdmış kaganladuk kaganın yitürü ıdmış tabgaç bodunka beglik urı oglın kul boldı işilik kız oglın küŋ boldı türük begler türük atın ıtı tabgaçgı begler tabgaç atın tutupan tabgaç kaganka körmiş elig yıl

birbirine kışkırtması yüzünden Türk halkı kurduğu devletini elden çıkarmış, kağan yaptığı kağanını yitirmiş. Bey olacak erkek evladı Çin halkına kul oldu, hanım olacak kız evladı cariye oldu. Türk beyleri Türk adını bıraktı; Çin'e bağlı beyler Çin adını alarak Çin kağanına boyun eğmiş. Elli yıl

D8

𐰃𐰾𐰏 : 𐰚𐰇𐰲𐰏 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰜𐰇𐰤 : 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰑𐰀 : 𐰋𐰇𐰚𐰠𐰃 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰘𐰇 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾 : 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆 : 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰘𐰇 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰞𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰴𐰺𐰀 : 𐰴𐰢𐰍 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰨𐰀 : 𐱅𐰃𐰢𐰾 : 𐰃𐰠𐰠𐰏 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰼𐱅𐰢 : 𐰃𐰠𐰢 : 𐰢𐱃𐰃 : 𐰴𐰣𐰃 : 𐰚𐰢𐰚𐰀 : 𐰃𐰠𐰏 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰆𐰺𐰢𐰤 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐰼𐰢𐰾

işig küçig birmiş ilgerü kün togsukda bökli kaganka tegi süleyü birmiş kurıgaru temirkapıgka tegi süleyü birmiş tabgaç kaganka ilin törüsin alı birmiş türük kara kamag bodun ança timiş illig bodun ertim ilim ımtı kanı kimke ilig kazganurmen tir ermiş

emeğini ve gücünü vermiş. Doğuda gün doğusunda Bökli kağanına kadar sefer edivermiş, batıda Demir Kapı'ya kadar sefer edivermiş. Çin kağanı adına devletler ve töreler alıvermiş. Türk'ün bütün sıradan halkı şöyle demiş: "Devleti olan bir halktım, devletim şimdi nerede? Kime devlet kazanıyorum?" dermiş.

D9

𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰼𐱅𐰢 : 𐰴𐰍𐰣𐰢 : 𐰴𐰣𐰃 : 𐰤𐰀 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰃𐰾𐰏 : 𐰚𐰇𐰲𐰏 : 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼𐰢𐰤 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰨𐰀 : 𐱅𐰃𐰯 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰞𐰯 : 𐰃𐱅𐰤𐰇 : 𐰖𐰺𐱃𐰆𐰣𐰆 : 𐰆𐰢𐰑𐰸 : 𐰖𐰣 : 𐰃𐰲𐰚𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰃𐰾𐰏 : 𐰚𐰇𐰲𐰏 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰜𐰏𐰼𐰇 : 𐰽𐰴𐰣𐰢𐱃𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐰇𐰼𐰘𐰃𐰤 : 𐰆𐰺𐰍𐰽𐰺𐱃𐰖𐰃𐰤 : 𐱅𐰃𐰼 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰖𐰆𐰴𐰑𐰆 : 𐰉𐰺𐰃𐰺 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰇𐰔𐰀

kaganlıg bodun ertim kaganım kanı ne kaganka işig küçüg berürmen tir ermiş ança tip tabgaç kaganka yagı bolmış yagı bolup itinü yaratunu umaduk yana içikmiş bunça işig küçüg birtükgerü sakınmatı türük bodun ölüreyin urugsıratayın tir ermiş yukadu barır ermiş üze

"Kağanı olan bir halktım, kağanım nerede? Hangi kağana emeğimi ve gücümü veriyorum?" dermiş. Böyle deyip Çin kağanına düşman olmuş. Düşman olup kendini düzene sokmayı ve toparlamayı başaramamış, yeniden boyun eğmiş. (Çin kağanı) bunca emek ve güç verildiğini düşünmeden "Türk halkını öldüreyim, soyunu kurutayım" dermiş. Yok olmaya gidiyormuş. Yukarıda

D10

𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐱅𐰭𐰼𐰃𐰾𐰃 : 𐱅𐰇𐰺𐰜 : 𐰃𐰑𐰸 : 𐰘𐰃𐰼𐰃 : 𐰽𐰆𐰉𐰃 : 𐰨𐰀 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰖𐰆𐰸 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰔𐰆𐰣 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰣 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰃𐰠𐱅𐰼𐰾 : 𐰴𐰍𐰣𐰍 : 𐰇𐰏𐰢 : 𐰃𐰠𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐱃𐰆𐰣𐰍 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐱅𐰇𐰯𐰾𐰃𐰦𐰀 : 𐱃𐰆𐱃𐰯 : 𐰘𐰇𐰏𐰼𐰇 : 𐰚𐰇𐱅𐰇𐰼𐰢𐰾 : 𐰼𐰨 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰘𐰃𐱅𐰃𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰼𐰤 : 𐱃𐱁𐰚𐰢𐰾 : 𐱃𐱁𐰺𐰀 : 𐰖𐰆𐰺𐰖𐰆𐰺 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰚𐰇 : 𐰾𐰓𐰯 : 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰴𐰃 : 𐱃𐰍𐰶𐰢𐰾 : 𐱃𐰍𐰑𐰴𐰃

türük teŋrisi türük ıduk yiri subı ança itmiş türük bodun yok bolmazun tiyin bodun bolçun tiyin kaŋım ilteriş kaganıg ögüm ilbilge katunıg teŋri töpüsinde tutup yügerü kötürmiş erinç kaŋım kagan yitiyigirmi erin taşıkmış taşra yoruyor tiyin kü eşidip balıkdakı tagıkmış tagdakı

Türk Tanrısı ve Türk'ün kutsal yeri suyu şöyle yapmış: Türk halkı yok olmasın diye, halk olsun diye babam İlteriş Kağan'ı ve annem İlbilge Hatun'u Tanrı tepelerinden tutup yukarı kaldırmış kuşkusuz. Babam kağan on yedi erle dışarı çıkmış. "Dışarıda yürüyor" diye haber işitince şehirdeki dağa çıkmış, dağdaki

D11

𐰃𐰤𐰢𐰾 : 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯 : 𐰘𐱅𐰢𐰾 : 𐰼 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰜𐰇𐰲 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰜 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐰋𐰇𐰼𐰃 : 𐱅𐰏 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰖𐰍𐰃𐰾𐰃 : 𐰸𐰆𐰪 : 𐱅𐰏 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆 : 𐰾𐰇𐰠𐰯 : 𐱅𐰃𐰼𐰢𐱁 : 𐰴𐰆𐰉𐰺𐱃𐰢𐱁 : 𐰴𐰢𐰍𐰃 : 𐰘𐱅𐰃𐰘𐰔 : 𐰼 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐰘𐱅𐰃𐰘𐰔 : 𐰼 : 𐰉𐰆𐰞𐰯 : 𐰠𐰾𐰼𐰢𐰾 : 𐰚𐰍𐰣𐰽𐰺𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰚𐰇𐰭𐰓𐰢𐰾 : 𐰸𐰆𐰞𐰑𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰇𐰤 : 𐰃𐰲𐰍𐰣𐰢𐰾

inmiş tirilip yetmiş er bolmış teŋri küç birtük üçin kaŋım kagan süsi böri teg ermiş yagısı koyn teg ermiş ilgerü kurıgaru sülep tirmiş kubratmış kamagı yetiyüz er bolmış yetiyüz er bolıp ilsiremiş kagansıramış bodunıg küŋedmiş kuladmış bodunıg türük törüsün ıçgınmış

inmiş; toplanıp yetmiş er olmuş. Tanrı güç verdiği için babam kağanın ordusu kurt gibiymiş, düşmanı koyun gibiymiş. Doğuya batıya sefer edip adam derlemiş, toplamış. Hepsi yedi yüz er olmuş. Yedi yüz er olunca devletini yitirmiş, kağanını yitirmiş halkı, cariye olmuş, kul olmuş halkı, Türk töresini yitirmiş

D12

𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰲𐰇𐰢 : 𐰯𐰀𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰨𐰀 : 𐰖𐰺𐱃𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰢𐰾 : 𐱅𐰇𐰠𐰃𐰾 : 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰦𐰀 : 𐱅𐰢𐰾 : 𐰖𐰉𐰍𐰆𐰍 : 𐱁𐰑𐰍 : 𐰦𐰀 : 𐰋𐰼𐰢𐰾 : 𐰋𐰼𐰘𐰀 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰀 : 𐰉𐰔 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐱃𐰸𐰆𐰔𐰆𐰍𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰆𐰣 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰴𐰣 : 𐰆𐱃𐰔𐱃𐱃𐰺 : 𐰶𐰃𐱃𐰪 : 𐱃𐱃𐰉𐰃 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰉𐰆𐰨𐰀[...] : 𐰶𐰃𐰺𐰴 : 𐰺𐱃𐰸𐰃

bodunıg eçüm apam törüsinçe yaratmış boşgurmış tölis tarduş bodunıg anda itmiş yabgug şadıg anda birmiş biriye tabgaç bodun yagı ermiş yırıya baz kagan tokuzoguz bodun yagı ermiş kırkız kurıkan otuztatar kıtayn tatabı kop yagı ermiş kaŋım kagan bunça[...] kırk artukı

halkı atalarımın töresine göre düzene sokmuş, eğitmiş. Tölis ve Tarduş halklarını o zaman düzenlemiş, yabgu ile şadı o zaman vermiş. Güneyde Çin halkı düşmanmış. Kuzeyde Baz Kağan ve Dokuz Oğuz halkı düşmanmış. Kırgız, Kurıkan, Otuz Tatar, Kıtay, Tatabı hep düşmanmış. Babam kağan bunca [...] kırk

D13

𐰘𐱅𐰃 : 𐰖𐰆𐰞𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰢𐰾 : 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐰾 : 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰢𐰾 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸 : 𐰇𐰲𐰇𐰢 : 𐰃𐰠𐰠𐰏𐰏 : 𐰠𐰾𐰼𐱅𐰢𐰾 : 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰍 : 𐰴𐰍𐰣𐰽𐰺𐱃𐰢𐰾 : 𐰖𐰍𐰃𐰍 : 𐰉𐰔 : 𐰚𐰃𐰠𐰢𐰾 : 𐱅𐰃𐰔𐰠𐰏𐰏 : 𐰾𐰇𐰚𐰇𐰼𐰢𐰾 : 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍 : 𐰘𐰇𐰚𐰦𐰇𐰼𐰢𐰾 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰨𐰀 : 𐰃𐰠𐰏 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰯 : 𐰆𐰲𐰀 : 𐰉𐰺𐰢𐰾 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆 : 𐰉𐰔 : 𐰴𐰍𐰣𐰍 : 𐰉𐰞𐰉𐰞 : 𐱅𐰃𐰚𐰢𐰾 : 𐰴𐰭𐰢

yeti yolı sülemiş yigirmi süŋüş süŋüşmiş teŋri yarlıkaduk üçün illigig ilsiretmiş kaganlıgıg kagansıratmış yagıg baz kılmış tizligig sökürmiş başlıgıg yükündürmiş kaŋım kagan ança ilig törüg kazganıp uça barmış kaŋım kaganka başlayu baz kaganıg balbal tikmiş kaŋım

yedi kez sefer etmiş, yirmi savaş yapmış. Tanrı lütfettiği için devleti olanı devletsiz bırakmış, kağanı olanı kağansız bırakmış. Düşmanı kendine bağlamış; dizliye diz çöktürmüş, başlıya baş eğdirmiş. Babam kağan devleti ve töreyi böylece kazanıp uçup gitmiş (ölmüş). Babam kağan için ilk olarak Baz Kağan'ı balbal dikmiş. Babam

D14

𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰲𐰑𐰸𐰑𐰀 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰾𐰚𐰃𐰔 : 𐰖𐱁𐰑𐰀 : 𐰴𐰞𐱃𐰢 : 𐰆𐰞 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰓𐰀 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐰲𐰃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰃 : 𐰆𐰞𐰺𐰯𐰣 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰘𐰃𐰲𐰀 : 𐰃𐱅𐰓𐰃 : 𐰃𐰏𐱅𐰃 : 𐰲𐰃𐰍𐰪𐰍 : 𐰉𐰖 : 𐰶𐰡𐰃 : 𐰔𐰃𐰍 : 𐰜𐰇𐱁 : 𐰶𐰡𐰃 : 𐰲𐰃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰑𐰀 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰚𐰼[...] : 𐰃𐰘[...] : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸 : 𐰇𐰲𐰇𐰢

kagan uçdukda özüm sekiz yaşda kaltım ol törüde üze eçim kagan olurtı olurıpan türük bodunıg yiçe itdi igiti çıganyıg bay kıldı azıg öküş kıldı eçim kagan olurtukda özüm tigin erk[...] iy[...] teŋri yarlıkaduk üçün

kağan uçup gittiğinde ben sekiz yaşında kaldım. O töre gereğince amcam kağan olarak oturdu. Oturup Türk halkını yeniden düzenledi, besledi. Yoksulu zengin kıldı, azı çok kıldı. Amcam kağan olarak oturduğunda ben tigin [...] [...] Tanrı lütfettiği için

D15

𐱅𐰇𐰼𐱅𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰖𐱁𐰃𐰢𐰴𐰀 : 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐱁𐰑 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢 : 𐰲𐰃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰖𐱁𐰞 : 𐰇𐰏𐰔 : 𐱁𐰦𐰆𐰭 : 𐰖𐰔𐰃𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰔 : 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆 : 𐱅𐰢𐰼 : 𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰔 : 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤 : 𐱁𐰀 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰘𐰃𐰼𐰃𐰭𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰔 : 𐰴𐰢𐰍𐰃 : 𐰋𐰃𐱁𐰆𐱃𐰔 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢𐰔 : 𐰇𐰲𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰃𐰠𐰠𐰏𐰏 : 𐰃𐰠𐰾𐰼𐱅𐰓𐰢𐰔 : 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰍 : 𐰴𐰍𐰣𐰽𐰺𐱃𐰑𐰢𐰔 : 𐱅𐰃𐰔𐰠𐰏𐰏

törtyigirmi yaşımka tarduş bodun üze şad olurtım eçim kagan birle ilgerü yaşıl ögüz şantuŋ yazıka tegi süledimiz kurıgaru temir kapıgka tegi süledimiz kögmen aşa kırkız yiriŋe tegi süledimiz kamagı bişotuz süledimiz üçyigirmi süŋüşdümiz illigig ilsiretdimiz kaganlıgıg kagansıratdımız tizligig

on dört yaşımda Tarduş halkının üzerine şad olarak oturdum. Amcam kağanla birlikte doğuda Yeşil Irmak'a ve Şantung Ovası'na kadar sefer ettik. Batıda Demir Kapı'ya kadar sefer ettik. Kögmen'i aşarak Kırgız ülkesine kadar sefer ettik. Toplam yirmi beş kez sefer ettik, on üç kez savaştık. Devleti olanı devletsiz bıraktık, kağanı olanı kağansız bıraktık. Dizliye

D16

𐰾𐰇𐰚𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍 : 𐰘𐰜𐰇𐰦𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐱅𐰇𐰼𐰜𐰢 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰢 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰓𐰇𐰚𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰋𐰃𐰔𐰭𐰀 : 𐰖𐰭𐰞𐰑𐰸𐰃𐰤 : 𐰖𐰔𐰃𐰦𐰸𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰴𐰍𐰣𐰃 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰆𐰣 : 𐰸 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰢𐰏𐰚 : 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃 : 𐰲𐰇𐰢𐰔 : 𐰯𐰀𐰢𐰔 : 𐱃𐰆𐱃𐰢𐰾 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰽𐰆𐰉 : 𐰃𐰓𐰾𐰔 : 𐰴𐰞𐰢𐰔𐰆𐰣 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰃𐱅𐰯 : 𐰖𐰺𐱃𐰯 : [...] : 𐰉𐰺𐰽 : 𐰋𐰏

sökürtümiz başlıgıg yükündürtümiz türgiş kagan türüküm budunım erti bilmedükin üçün biziŋe yaŋıldukın yazındukın üçün kaganı ölti buyrukı begleri yime ölti on ok bodun emgek körti eçümiz apamız tutmış yir sub idisiz kalmazun tiyin az bodunıg itip yaratıp [...] bars beg

diz çöktürdük, başlıya baş eğdirdik. Türgiş kağanı benim Türk'ümdü, halkımdı. Bilmediği için, bize karşı yanıldığı ve suç işlediği için kağanı öldü, buyrukları ve beyleri de öldü. On Ok halkı eziyet çekti. Atalarımızın tuttuğu yer su sahipsiz kalmasın diye Az halkını düzenleyip toparlayarak [...] Bars Bey

D17

𐰼𐱅𐰃 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐱃𐰍 : 𐰉𐰆𐰦𐰀 : 𐰋𐰃𐰔 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰾𐰃𐰭𐰠𐰢 : 𐰸𐰆𐰨𐰖𐰆𐰍 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰇𐰔𐰃 : 𐰖𐰔𐰦𐰃 : 𐰴𐰍𐰣𐰃 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : 𐰚𐰇𐰭 : 𐰸𐰆𐰞 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰽𐰆𐰉 : 𐰃𐰓𐰾𐰔 : 𐰴𐰞𐰢𐰔𐰆𐰣 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰔 : 𐰴𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰃𐱅𐰯 : 𐰃𐱅𐰯 : 𐰖𐰺𐱃𐰯 : 𐰚𐰠𐱅𐰢𐰔 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : [...] : 𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐰖𐰣𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣 : 𐰘𐱁𐰍 : 𐱁𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰨𐰀 : 𐰸𐰆𐰦𐰆𐰺𐱃𐰢𐰔 : 𐰨𐰀 : 𐰃𐱅𐰓𐰢𐰔 : 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆

erti kagan atıg bunda biz birtimiz siŋilim konçuyug birtimiz özi yazındı kaganı ölti bodunı küŋ kul boldı kögmen yir sub idisiz kalmazun tiyin az kırkız bodunıg itip itip yaratıp keltimiz süŋüşdümüz [...] ilin yana birtimiz ilgerü kadırkan yışıg aşa bodunıg ança kondurtumız ança itdimiz kurıgaru

idi. Kağan adını burada biz verdik. Kız kardeşim prensesi de verdik. Kendisi suç işledi; kağanı öldü, halkı cariye ve kul oldu. Kögmen'in yeri suyu sahipsiz kalmasın diye Az ve Kırgız halkını düzenleyip toparlayıp geldik, savaştık [...] ülkesini geri verdik. Doğuda Kadırkan Ormanı'nı aşarak halkı öylece yerleştirdik, öylece düzenledik. Batıda

D18

𐰚𐰭𐰇 : 𐱃𐰺𐰉𐰣𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰨𐰀 : 𐰸𐰆𐰦𐰺𐱃𐰢𐰔 : 𐰨𐰀 : 𐱅𐰓𐰢𐰔 : 𐰆𐰞 : 𐰇𐰓𐰚𐰀 : 𐰸𐰆𐰞 : 𐰸𐰆𐰞𐰞𐰍 : 𐰚𐰇𐰭 : 𐰚𐰇𐰭𐰠𐰍 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰾 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰃𐰤𐰃𐰾𐰃 : 𐰲𐰃𐰾𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰔 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰃 : 𐰴𐰭𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰔 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰨𐰀 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰢𐰾 : 𐰨𐰀 : 𐰃𐱅𐰢𐰾 : 𐰠𐰢𐰔 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰢𐰔 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰾𐰓 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰉𐰽𐰢𐰽𐰺 : 𐰽𐰺𐰀 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐱅𐰠𐰤𐰢𐰾𐰼

keŋü tarbanka tegi türük bodunıg ança kondurtumız ança itdimiz ol ödke kul kullug küŋ küŋlig bolmış erti inisi eçisin bilmez erti oglı kaŋın bilmez erti ança kazganmış ança itmiş ilimiz törümiz erti türük oguz begleri bodun eşid üze teŋri basmasar asra yir telinmeser

Kengü Tarban'a kadar Türk halkını öylece yerleştirdik, öylece düzenledik. O çağda kul kul sahibi, cariye cariye sahibi olmuştu. Küçük kardeş ağabeyini bilmezdi, oğul babasını bilmezdi. Böylesine kazanılmış, böylesine düzenlenmiş devletimiz ve töremiz vardı. Türk ve Oğuz beyleri, halkı, işitin: Yukarıda gök çökmese, aşağıda yer delinmese

D19

𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰠𐰭𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰭𐰤 : 𐰚𐰢 : 𐰺𐱃𐱃𐰃 : 𐰆𐰑𐰀𐰲𐰃 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰼𐱅𐰤 : 𐰇𐰚𐰇𐰤 : 𐰚𐰇𐰼𐰏𐰇𐰭𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰃𐰏𐰓𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰀 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰉𐰺𐰢𐰾 : 𐰓𐰏𐰇 : 𐰠𐰭𐰀 : 𐰚𐰦𐰇 : 𐰖𐰭𐰡𐰍 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰚𐰃𐰏𐰇𐰼𐱅𐰏 : 𐰖𐰺𐰴𐰞𐰍 : 𐰴𐰦𐰣 : 𐰚𐰠𐰯 : 𐰖𐰪𐰀 : 𐰠𐱅𐰓𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐰏𐰠𐰏 : 𐰴𐰦𐰣 : 𐰚𐰠𐰯𐰤 : 𐰾𐰇𐰼𐰀 : 𐰠𐱅𐰓𐰃 : 𐰃𐰑𐰸 : 𐰇𐱅𐰜𐰤 : 𐰖𐰃𐱁 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰉𐰺𐰑𐰍 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰉𐰺𐰃𐰍𐰢𐰀 : 𐰉𐰺𐰑𐰍 : 𐰸𐰆𐰴𐰃𐰍𐰺𐰆

türük bodun iliŋin törüŋin kim artatı udaçı erti türük bodun ertin ökün küregüŋin üçün igidmiş bilge kaganıŋa ermiş barmış edgü iliŋe kentü yaŋıldıg yablak kigürtüg yaraklıg kandın kelip yanya iltdi süŋüglüg kandın kelipen süre iltdi ıduk ötüken yış bodun bardıg ilgerü barıgma bardıg kurıgaru

Türk halkı, senin devletini ve töreni kim bozabilirdi? Türk halkı, vazgeç, pişman ol! Başkaldırdığın için seni beslemiş olan bilge kağanına, gelişip serpilmiş iyi devletine karşı kendin yanıldın, kötülüğü içeri soktun. Silahlılar nereden gelip seni dağıtıp götürdü? Mızraklılar nereden gelip seni sürüp götürdü? Kutsal Ötüken ormanlı dağının halkı, çekip gittin. Doğuya giden gittin, batıya

D20

𐰉𐰺𐰃𐰍𐰢𐰀 : 𐰉𐰺𐰑𐰍 : 𐰉𐰺𐰑𐰸 : 𐰘𐰃𐰼𐰓𐰀 : 𐰓𐰏𐰇𐰏 : 𐰆𐰞 : 𐰼𐰨 : 𐰴𐰣𐰍 : 𐰇𐰏𐰔𐰲𐰀 : 𐰘𐰇𐰏𐰼𐱅𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐰜𐰇𐰭 : 𐱃𐰍𐰲𐰀 : 𐰖𐱃𐰑𐰃 : 𐰋𐰏𐰠𐰚 : 𐰆𐰺𐰃 : 𐰆𐰍𐰞𐰭𐰤 : 𐰸𐰆𐰞 : 𐰶𐰃𐰡𐰍 : 𐰾𐰠𐰚 : 𐰴𐰃𐰔 : 𐰆𐰍𐰞𐰭𐰤 : 𐰚𐰇𐰭 : 𐰶𐰃𐰡𐰍 : 𐰆𐰞 : 𐰋𐰃𐰠𐰢𐰓𐰜𐰇𐰏𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰖𐰉𐰞𐰴𐰃𐰭𐰣 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰲𐰃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰲𐰀 : 𐰉𐰺𐰑𐰃 : 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰴𐰍𐰣𐰍 : 𐰉𐰞𐰉𐰞 : 𐱅𐰃𐰚𐰓𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰃 : 𐰚𐰇𐰾𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰔𐰆𐰤 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣𐰍

barıgma bardıg barduk yirde edgüg ol erinç kanın ögüzçe yügürti süŋüküŋ tagça yatdı beglik urı ogluŋun kul kıldıg işilik kız ogluŋun küŋ kıldıg ol bilmedükügin üçün yablakıŋın üçün eçim kagan uça bardı başlayu kırkız kaganıg balbal tikdim türük bodun atı küsi yok bolmazun tiyin kaŋım kaganıg

giden gittin. Gittiğin yerde kazancın şu oldu kuşkusuz: Kanın ırmak gibi aktı, kemiklerin dağ gibi yığıldı. Bey olacak erkek evladını kul ettin, hanım olacak kız evladını cariye ettin. O bilmezliğin yüzünden, kötülüğün yüzünden amcam kağan uçup gitti. İlk olarak Kırgız kağanını balbal diktim. Türk halkının adı sanı yok olmasın diye babam kağanı

D21

𐰇𐰏𐰢 : 𐰴𐱃𐰆𐰣𐰍 : 𐰚𐰇𐱅𐰼𐰏𐰢𐰀 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰃𐰠 : 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰢𐰀 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰃 : 𐰚𐰇𐰾𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰔𐰆𐰤 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰇𐰔𐰢𐰤 : 𐰆𐰞 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰑𐰃 : 𐰼𐰨 : 𐰤𐰭 : 𐰘𐰃𐰞𐰾𐰍 : 𐰉𐰆𐰑𐰦𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰑𐰢 : 𐰃𐰲𐰼𐰀 : 𐱁𐰽𐰔 : 𐱃𐱁𐰺𐰀 : 𐱃𐰆𐰣𐰽𐰔 : 𐰖𐰉𐰔 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰉𐰆𐰑𐰦𐰀 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢 : 𐰃𐰤𐰢 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰚𐰃 : 𐱁𐰑 : 𐰃𐰤𐰢 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰾𐰇𐰔𐰠𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰴𐰭𐰢𐰔

ögüm katunug kötürügme teŋri il birigme teŋri türük bodun atı küsi yok bolmazun tiyin özümün ol teŋri kagan olurtdı erinç neŋ yılsıg bodunda olurmadım içre aşsız taşra tonsuz yabız yablak bodunda üze olurtum inim költigin iki şad inim költigin birle sözleşdimiz kaŋımız

ve annem hatunu yükselten Tanrı, devlet veren Tanrı, Türk halkının adı sanı yok olmasın diye beni de kağan olarak oturttu kuşkusuz. Hiç de varlıklı bir halkın başına oturmadım. Karnı aşsız, sırtı giysisiz, düşkün ve kötü durumdaki bir halkın üzerine oturdum. Kardeşim Kül Tigin, iki şad, kardeşim Kül Tigin ile konuşup anlaştık. Babamızın,

D22

𐰲𐰢𐰔 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰢𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰃 : 𐰚𐰇𐰾𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐰔𐰆𐰤 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐱅𐰇𐰤 : 𐰆𐰑𐰢𐰑𐰢 : 𐰚𐰇𐰤𐱅𐰔 : 𐰆𐰞𐰺𐰢𐰑𐰢 : 𐰃𐰤𐰢 : 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰚𐰃 : 𐱁𐰑 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰇𐰠𐰇 : 𐰘𐰃𐱅𐰇 : 𐰴𐰔𐰍𐰦𐰢 : 𐰨𐰀 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰯 : 𐰋𐰃𐰼𐰚𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰆𐱃 : 𐰽𐰆𐰉 : 𐰴𐰃𐰞𐰢𐰑𐰢 : 𐰢𐰤 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢𐰀 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰽𐰖𐰆 : 𐰉𐰺𐰢𐱁 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐰇 : 𐰘𐰃𐱅𐰇 : 𐰖𐰑𐰍𐰣 : 𐰖𐰞𐰭𐰣 : 𐰖𐰣𐰀

eçimiz kazganmış bodun atı küsi yok bolmazun tiyin türük bodun üçün tün udumadım küntüz olurmadım inim költigin birle iki şad birle ölü yitü kazgandım ança kazganıp biriki bodunug ot sub kılmadım men özüm kagan olurtukuma yir sayu barmış bodun yadagın yalıŋın ölü yitü yana

amcamızın kazandığı halkın adı sanı yok olmasın diye Türk halkı için gece uyumadım, gündüz oturmadım. Kardeşim Kül Tigin ile, iki şad ile öle yite çalışıp kazandım. Böyle kazanıp birleşmiş halkı ateşle su gibi birbirine düşman etmedim. Ben kağan olarak oturduğumda, her yere dağılmış olan halk yaya ve çıplak, öle yite geri

D23

𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰃𐰏𐰓𐰘𐰃𐰤 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰆 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰶𐰃𐱃𐰪 : 𐱃𐱃𐰉𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰚𐰃 : 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰾𐰇𐰭𐰾𐰓𐰢 : 𐰦𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰸𐰆𐱃𐰢 : 𐰇𐰠𐰇𐰏𐰢 : 𐰉𐰺 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐱅𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇 : 𐰃𐰏𐱅𐰢 : 𐰖𐰞𐰭 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐱃𐰆𐰣𐰞𐰍 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐰲𐰃𐰍𐰪 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰉𐰖 : 𐰴𐰃𐰡𐰢

kelti bodunıg igideyin tiyin yırıgaru oguz bodun tapa ilgerü kıtayn tatabı bodun tapa birigerü tabgaç tapa iki yigirmi süledim süŋüşdüm anda kisre teŋri yarlıkaduk üçün kutum ülügüm bar üçün ölteçi bodunug tirgürü igitim yalıŋ bodunug tonlıg kıldım çıgayn bodunug bay kıldım

geldi. Halkı besleyeyim diye kuzeyde Oğuz halkına doğru, doğuda Kıtay ve Tatabı halkına doğru, güneyde Çin'e doğru on iki kez sefer ettim, savaştım. Ondan sonra Tanrı lütfettiği için, kutum ve kısmetim olduğu için ölecek halkı diriltip besledim. Çıplak halkı giyimli kıldım, yoksul halkı zengin kıldım.

D24

𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰇𐰚𐱁 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐰃𐰍𐰺 : 𐰠𐰠𐰏𐰓𐰀 : 𐰃𐰍𐰺 : 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰑𐰀 : 𐰘𐰃𐰏 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃 : 𐰴𐰍𐰣𐰞𐰍𐰑𐰀 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰉𐰔 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐰖𐰍𐰾𐰃𐰔 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰢𐰭𐰀 : 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃 : 𐰘𐱅𐰃 : 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰖𐱁𐰢𐰀 : 𐱃𐰭𐰆𐱃 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐱃𐰭𐰆𐱃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰉𐰆𐰔𐰑𐰢 : 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰤 : 𐰖𐰆𐱃𐰔𐰃𐰤 : 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰃𐰾𐰃𐰤 : 𐰉𐰺𐰢𐰃𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰞𐱃𐰢 : 𐰾𐰚𐰔 : 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰖𐱁𐰢𐰀 : 𐰞𐱃𐰃 : 𐰲𐰆𐰉 : 𐰽𐰆𐰍𐰑𐰴

az bodunug öküş kıltım ıgar illigde ıgar kaganlıgda yig kıldım tört buluŋdakı bodunug kop baz kıldım yagısız kıldım kop maŋa körti yiti yegirmi yaşıma taŋut tapa süledim taŋut bodunug bozdum oglın yotuzın yılkısın barımın anda altım sekiz yegirmi yaşıma altı çub sogdak

Az halkı çok kıldım. Güçlü devleti olandan, güçlü kağanı olandan daha iyi kıldım. Dört yandaki halkları hep kendime bağladım, düşmansız kıldım. Hepsi bana boyun eğdi. On yedi yaşımda Tangut'a doğru sefer ettim. Tangut halkını bozguna uğrattım; çocuklarını, kadınlarını, at sürülerini, mallarını orada aldım. On sekiz yaşımda Altı Çub Soğd'a

D25

𐱃𐰯𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰦𐰀 : 𐰉𐰆𐰔𐰑𐰢 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰆𐰭 : 𐱃𐰆𐱃𐰸 : 𐰋𐰾 : 𐱅𐰇𐰢𐰤 : 𐰾𐰇 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰃𐰑𐰸 : 𐰉𐱁𐰑𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : 𐰆𐰞 : 𐰾𐰇𐰏 : 𐰦𐰀 : 𐰖𐰆𐰸 : 𐰴𐰃𐱁𐰑𐰢 : 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰖𐱁𐰢𐰀 : 𐰉𐰽𐰢𐰞 : 𐰃𐰑𐰸𐱃 : 𐰆𐰍𐱁𐰢 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱅𐰼𐰃 : 𐰺𐰴𐱁 : 𐰃𐰑𐰢𐰔 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰚[...] : [...]𐱅 : 𐰱𐰏𐰼𐱅𐰢 : 𐰴𐰞𐰭𐰤 : 𐰋𐰼𐰇 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰢 : 𐰚𐰃 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰖𐱁𐰃𐰢𐰀 : 𐱃𐰉𐰍𐰲

tapa süledim bodunug anda bozdum tabgaç oŋ tutuk biş tümen sü kelti ıduk başda süŋüşdüm ol süg anda yok kıldım yigirmi yaşıma basmıl ıdıkut oguşum bodun erti arkış ıdmaz tiyin süledim k[...] [...]t içgertim kalıŋın birü kelürtüm iki otuz yaşıma tabgaç

doğru sefer ettim, halkını orada bozguna uğrattım. Çinli Ong Tutuk'un beş tümenlik (elli bin kişilik) ordusu geldi. Iduk Baş'ta savaştım, o orduyu orada yok ettim. Yirmi yaşımda, Basmıl Idıkut benim soyumdan bir halktı; kervan göndermiyor diye sefer ettim. [...] [...] kendime bağladım, kalabalığını bu yana getirdim. Yirmi iki yaşımda Çin'e

D26

𐱃𐰯𐰀 : 𐰾𐰇𐰘𐰓𐰢 : 𐰲𐰲𐰀 : 𐰾𐰭𐰇𐰤 : 𐰾𐰚𐰔 : 𐱅𐰇𐰢𐰤 : 𐰾𐰇 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢 : 𐰞𐱃𐰃 : 𐰆𐱃𐰜 : 𐰖𐱁𐰢𐰀 : 𐰲𐰃𐰚 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰚𐰢 : 𐰚𐰲𐰀 : 𐰲𐰃𐰚 : 𐱃𐰃𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰇𐰼𐰯𐰤𐱅𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰽𐰨𐰑𐰢 : 𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰞𐱃𐰢 : [...]𐰠𐰏𐰼𐱅𐰢 : 𐰘𐱅𐰃 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰖𐱁𐰃𐰢𐰀 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰾𐰇𐰭𐰏 : 𐰉𐱃𐰢𐰃

tapa süledim çaça seŋün sekiz tümen sü birle süŋüşdüm süsin anda ölürtüm altı otuz yaşıma çik bodun kırkız birle yagı boltı kem keçe çik tapa süledim örpente süŋüşdüm süsin sançdım az bodunug atlım [...]ilgertim yiti otuz yaşıma kırkız tapa süledim süŋüg batımı

doğru sefer ettim. Çaça Sengün'ün sekiz tümenlik ordusuyla savaştım, askerlerini orada öldürdüm. Yirmi altı yaşımda Çik halkı Kırgızlarla birlikte düşman oldu. Kem'i geçerek Çik'e doğru sefer ettim. Örpen'de savaştım, ordusunu mızrakladım. Az halkını aldım [...] Yirmi yedi yaşımda Kırgız'a doğru sefer ettim. Mızrak batımı

D27

𐰴𐰺𐰍 : 𐰾𐰇𐰚𐰯𐰤 : 𐰚𐰇𐰏𐰢𐰤 : 𐰘𐰃𐱁𐰍 : 𐱃𐰆𐰍𐰀 : 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰯 : 𐰶𐰃𐰺𐰴𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰆𐰑𐰀 : 𐰉𐰽𐰑𐰢 : 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐰽𐰆𐰭𐰀 : 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢 : 𐰃𐰠𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰞𐱃𐰢 : 𐰆𐰞 : 𐰘𐰞𐰴𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰞𐱃𐰆𐰣 : 𐰘𐰃𐱁𐰍 : 𐱁𐰀 : 𐰼𐱅𐰾 : 𐰇𐰏𐰔𐰏 : 𐰚𐰲𐰀 : 𐰖𐰆𐰺𐰃𐰑𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰆𐰑𐰀 : 𐰉𐰽𐰑𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐰆𐱃𐰲𐰀 : 𐰉𐰆𐰺𐰲𐰀 : 𐰚𐰠𐱅𐰃

karıg söküpen kögmen yışıg toga yorıp kırkız bodunug uda basdım kaganın birle soŋa yışda süŋüşdüm kaganın ölürtüm ilin anda altım ol yılka türgiş tapa altun yışıg aşa irtiş ögüzüg keçe yorıdım türgiş bodunug uda basdım türgiş kagan süsi otça borça kelti

karı yarıp Kögmen ormanlı dağını aşarak yürüdüm, Kırgız halkını uykuda bastım. Kağanıyla Songa ormanlı dağında savaştım. Kağanını öldürdüm, ülkesini orada aldım. O yıl Türgiş'e doğru Altun ormanlı dağını aşıp İrtiş ırmağını geçerek yürüdüm. Türgiş halkını uykuda bastım. Türgiş kağanının ordusu ateş gibi, bora gibi geldi.

D28

𐰉𐰆𐰞𐰲𐰆𐰑𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢𐰔 : 𐰴𐰍𐰣𐰃𐰤 : 𐰖𐰉𐰍𐰆𐰾𐰃𐰤 : 𐱁𐰑𐰃𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢 : 𐰃𐰠𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰞𐱃𐰢 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰖𐱁𐰢𐰀 : 𐰋𐰾 : 𐰉𐰞𐰶 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰞𐱃𐰃 : 𐰖𐰆𐰞𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : [...] : 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢 : 𐰋𐰾 : 𐰉𐰞𐰶 : 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃𐰤𐰀 : 𐰚𐰃𐱁𐰃𐱅𐰃𐰤 : [...]𐰜 : 𐰖𐰆𐰸 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰀 : 𐰢𐰀𐰭𐰀 : 𐰆𐰴𐰍𐰞𐰃 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰋𐰾 : 𐰉𐰞𐰶 : 𐰣𐰃 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰆𐰔𐰑𐰃 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰺𐱃𐰸𐰃

bolçuda süŋüşdümüz kaganın yabgusın şadın anda ölürtüm ilin anda altım otuz yaşıma biş balık tapa süledim altı yolı süŋüşdüm [...] süsin kop ölürtüm biş balık içrekine kişitin [...]ük yok üçün kişi balıkda maŋa okıglı kelti biş balık anı üçün ozdı otuz artukı

Bolçu'da savaştık. Kağanını, yabgusunu, şadını orada öldürdüm; ülkesini orada aldım. Otuz yaşımda Beş Balık'a doğru sefer ettim. Altı kez savaştım [...] askerlerini hep öldürdüm. Beş Balık'ın içindeki insanlar [...] olmadığı için şehirden beni çağırmaya adam geldi. Beş Balık bunun için kurtuldu. Otuz

D29

𐰋𐰃𐰼 : 𐰖𐱁𐰢𐰀 : 𐰴𐰺𐰞𐰸 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰉𐰆𐰍𐰽𐰔 : 𐰼𐰇𐰼 : 𐰉𐰺𐰆𐰺 : 𐰼𐰚𐰠𐰃 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐱃𐰢𐰍 : 𐰃𐰑𐰸 : 𐰉𐱁𐰑𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : 𐰴𐰺𐰞𐰸 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢 : 𐰦𐰀 : 𐰞𐱃𐰢 : [...]𐰑𐰢 : 𐰉𐰽𐰢𐰞 : 𐰴𐰺𐰀 : [...]𐰓𐰇𐰓[...] : 𐰴𐰺𐰞𐰸 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰽𐰨𐱃𐰢 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢 : 𐱃𐰸𐰆𐰔 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰢𐰤𐰤 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰘𐰼 : 𐰉𐰆𐰞𐰍𐰴𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰇𐰓𐰃𐰭𐰀 : [...]

bir yaşıma karluk bodun buŋsuz erür barur erkli yagı boldı tamag ıduk başda süŋüşdüm karluk bodunug ölürtüm anda altım [...]dım basmıl kara [...]düd[...] karluk bodun tirilip kelti sançtım ölürtüm tokuz oguz meniŋ bodunum erti teŋri yir bulgakın üçün ödiŋe [...]

bir yaşımda Karluk halkı sıkıntısız, başına buyruk yaşarken düşman oldu. Tamag Iduk Baş'ta savaştım. Karluk halkını öldürdüm, orada aldım. [...] Basmıl kara [...] Karluk halkı toplanıp geldi; mızrakladım, öldürdüm. Dokuz Oğuz benim halkımdı. Gök ile yer karıştığı için, ödüne [...]

D30

𐰚𐰇𐰤𐰃 : 𐱅𐰏𐰓𐰜 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰖𐰍𐰃 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰖𐰃𐰞𐰴𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐰖𐰆𐰞𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : 𐰭 : 𐰃𐰚𐰠𐰃 : 𐱃𐰆𐰍𐰆 : 𐰉𐰞𐰶𐰑𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : 𐱃𐰆𐰍𐰞𐰀 : 𐰇𐰏𐰔𐰏 : 𐰘𐰇𐰔𐱅𐰃 : 𐰚𐰲𐰯 : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : [...] : 𐰚𐰃𐰦𐰃 : 𐰦𐰺𐰍𐰆𐰑𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰽𐰨𐰑𐰢 : 𐰃𐰠𐰃𐰤 : 𐰞𐱃𐰢 : 𐰇𐰲𐰨 : 𐰲𐰆𐱁 : 𐰉𐱁𐰃𐰦𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰑𐰴 : 𐰴𐰢𐱁𐱃𐰃 : 𐰖𐰉𐰞𐰴

küni tegdük üçün yagı boldı bir yılka tört yolı süŋüşdüm eŋ ilki togu balıkda süŋüşdüm togla ögüzüg yüzüti keçip süsi [...] ikinti andırguda süŋüşdüm süsin sançdım ilin altım üçünç çuş başında süŋüşdüm türük bodun adak kamşattı yablak

kıskançlık değdiği için düşman oldu. Bir yılda dört kez savaştım. İlk olarak Togu Balık'ta savaştım. Togla ırmağını yüzdürerek geçip ordusunu [...] İkinci olarak Andırgu'da savaştım; ordusunu mızrakladım, ülkesini aldım. Üçüncü olarak Çuş başında savaştım. Türk halkının ayağı sendeledi, kötü duruma

D31

𐰉𐰆𐰞𐱃𐰲𐰃 : 𐰼𐰓𐰃 : 𐰆𐰔𐰀 : 𐰖𐰪𐰀 : 𐰚𐰠𐰏𐰢𐰀 : 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰍𐱃𐰢 : 𐰇𐰚𐱁 : 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃 : 𐰦𐰀 : 𐱅𐰃𐰼𐰠𐱅𐰃 : 𐰦𐰀 : 𐱃𐰆𐰭𐰺𐰀 : 𐰘𐰃𐰞𐰯𐰍𐰆𐱃𐰃 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰆𐰍𐱁𐰍 : 𐱃𐰆𐰭𐰀 : 𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰖𐰆𐰍𐰃𐰦𐰀 : 𐰏𐰼𐰀 : 𐱃𐰆𐰴𐰃𐰑𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐱅𐰨 : 𐰔𐰏𐰦𐰃 : 𐰴𐰑𐰔𐰑𐰀 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰽𐰨𐰑𐰢 : 𐰖𐰉𐰺𐰃𐱃𐰑𐰢 : [...]𐰉𐰺𐰢[...] : [...] : 𐰴𐰃𐰺𐰴 : 𐰖𐱁𐰢𐰀 : 𐰢𐰍𐰃 : 𐰴𐰆𐰺𐰍𐰣 : 𐰶𐰃𐱁𐰞𐰑𐰸𐰑𐰀 : 𐰖𐰆𐱃 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰖𐰔𐰭𐰀

boltaçı erti uza yayna keligme süsin agıttım öküş ölteçi anda tirildi anda toŋra yılpagutı bir oguşug toŋa tigin yogında egire tokıdım törtünç ezginti kadızda süŋüşdüm süsin anda sançdım yabrıtdım [...]barım[...] [...] kırk yaşıma amgı kurgan kışladukda yut boldı yazıŋa

düşecekti. Öne geçip yayılarak gelen ordusunu püskürttüm. Ölecek olan birçok kişi orada dirildi. Orada Tongra yiğitlerinden bir boyu Tonga Tigin'in yas töreninde kuşatıp vurdum. Dördüncü olarak Ezginti Kadız'da savaştım. Ordusunu orada mızrakladım, dağıttım. [...] [...] kırk yaşımda Amgı Kurgan'da kışlarken kıtlık oldu. İlkbaharında

D32

𐰆𐰍𐰔 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰃𐰠𐰚𐰃 : 𐰾𐰇 : 𐱃𐱁𐰶𐰢𐱁 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰚𐰃𐰤 : 𐰾𐰇 : 𐰋𐰓𐰀 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰇𐰲 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐰉𐰽𐰀 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰖𐰑𐰍 : 𐰖𐰉𐰔 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐱅𐰃𐰯 : 𐰞𐰍𐰞𐰃 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰾𐰃𐰭𐰺 : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐰋𐰏 : 𐰉𐰺𐰴𐰍 : 𐰖𐰆𐰞𐰍𐰞𐰃 : 𐰉𐰺𐰑𐰃 : 𐰾𐰃𐰭𐰺 : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰏𐰠𐰃 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰋𐰃𐰔 : 𐰔 : 𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰖𐰉𐰔 : 𐰼𐱅𐰢𐰔 : 𐰆𐰍𐰆𐰔 : [...]𐱃 : 𐰖𐰍𐰃 : [...] : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰚𐰇𐰲 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰜 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰽𐰨𐰑𐰢

oguz tapa süledim ilki sü taşıkmış erti ikin sü ebde erti üç oguz süsi basa kelti yadag yabız boldı tip alıgalı kelti sıŋar süsi ebig barkıg yolıgalı bardı sıŋar süsi süŋüşgeli kelti biz az ertimiz yabız ertimiz oguz [...]t yagı [...] teŋri küç birtük üçün anda sançdım

Oğuz'a doğru sefer ettim. İlk ordu sefere çıkmıştı, ikinci ordu yurttaydı. Üç Oğuz ordusu baskına geldi. "Yaya kaldılar, güçsüz düştüler" diyerek bizi ele geçirmeye geldi. Ordusunun bir yarısı evimizi barkımızı yağmalamaya gitti, bir yarısı savaşmaya geldi. Biz azdık, güçsüzdük. Oğuz [...] düşman [...] Tanrı güç verdiği için orada mızrakladım,

D33

𐰖𐰪𐰑𐰢 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰢𐰤 : 𐰴𐰔𐰍𐰦𐰸 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰢𐱁 : 𐰼𐰨 : 𐰢𐰤 : 𐰃𐰤𐰠𐰏𐰇 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰢𐰽𐰺 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰆𐰡𐰲𐰃 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰨𐰀 : 𐰽𐰴𐰣𐰭 : 𐰨𐰀 : 𐰋𐰃𐰠𐰭 : [...] : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : [...]𐰑[...] : [...] : 𐰃𐰑𐰢𐰖𐰃𐰤 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢

yaynıdım teŋri yarlukaduk üçün men kazganduk üçün türük bodun kazganmış erinç men iniligü bunça başlayu kazganmasar türük bodun ölteçi erti yok boltaçı erti türük begler bodun ança sakınıŋ ança biliŋ [...] oguz bodun [...]d[...] [...] ıdmayın tiyin süledim

dağıttım. Tanrı lütfettiği için, ben kazandığım için Türk halkı da kazanmış oldu kuşkusuz. Ben kardeşimle birlikte böylesine önderlik edip kazanmasaydım Türk halkı ölecekti, yok olacaktı. Türk beyleri ve halkı, böyle düşünün, böyle bilin! [...] Oğuz halkı [...] [...] bırakmayayım diye sefer ettim.

D34

𐰋𐰃𐰤 : 𐰉𐰺𐰴𐰃𐰤 : 𐰉𐰆𐰔𐰑𐰢 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰸𐰔 : 𐱃𐱃𐰺 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐱅𐰃𐰼𐰃𐰠𐰯 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰍𐰆𐰑𐰀 : 𐰚𐰃 : 𐰆𐰞𐰍 : 𐰾𐰇𐰭𐱁 : 𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰉𐰆𐰔𐰑𐰢 : 𐰃𐰠𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰞𐱃𐰢 : 𐰨𐰀 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰯 : [...] : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰢𐰤 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰺𐱃𐰸𐰃 : 𐰇𐰲 : 𐰖𐱁𐰢𐰀 : [...]𐰸 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰇𐰓𐰾𐰏 : 𐰇𐱅 : 𐰇𐰠𐰏 : 𐰚𐰇𐰲 : [...]

ebin barkın bozdum oguz bodun tokuz tatar birle tirilip kelti aguda iki ulug süŋüş süŋüşdüm süsin bozdum ilin anda altım ança kazganıp [...] teŋri yarlukaduk üçün men otuz artukı üç yaşıma [...]uk erti ödsig öt ülüg küç [...]

Evini barkını yıktım. Oğuz halkı Dokuz Tatar ile toplanıp geldi. Agu'da iki büyük savaş yaptım. Ordusunu bozdum, ülkesini orada aldım. Böyle kazanıp [...] Tanrı lütfettiği için ben otuz üç yaşımda [...] idi. [...] güç [...]

D35

𐰃𐰏𐰓𐰢𐱁 : 𐰞𐰯 : 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰀 : 𐰖𐰭𐰞𐰑𐰃 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰃𐰑𐰸 : 𐰘𐰼 : 𐰽𐰆𐰉 : [...] : 𐰲𐰃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰸𐰆𐱃𐰃 : 𐱃𐰯𐰶𐰞𐰢𐰑𐰃 : 𐰼𐰨 : 𐱃𐰸𐰆𐰔 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰘𐰼𐰤 : 𐰽𐰆𐰉𐰃𐰤 : 𐰃𐰑𐰯 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰍𐰺𐰆 : 𐰉𐰺𐰑𐰃 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : [...] : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : [...] : 𐰉𐰆 : 𐰘𐰼𐰓𐰀 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰃𐰏𐰓𐰘𐰤 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰽𐰴𐰣𐰯 : [...] : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : [...]

igidmiş alp kaganıŋa yaŋıldı üze teŋri ıduk yir sub [...] eçim kagan kutı tapkılmadı erinç tokuz oguz bodun yirin subın ıdıp tabgaçgaru bardı tabgaç [...] bodun [...] bu yirde kelti igideyin tiyin sakınıp [...] bodun [...]

kendisini beslemiş olan yiğit kağanına karşı yanıldı. Yukarıda Tanrı, kutsal yer su [...] amcam kağanın kutu razı olmadı kuşkusuz. Dokuz Oğuz halkı yerini suyunu bırakıp Çin'e doğru gitti. Çin [...] halk [...] bu yere geldi. Besleyeyim diye düşünüp [...] halk [...]

D36

𐰖𐰔𐰸𐰞𐱃[...] : 𐰋𐰃𐰼𐰘𐰀 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰑𐰀 : 𐱃𐰃 : 𐰚𐰇𐰾𐰃 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰉𐰆 : 𐰘𐰼𐰓𐰀 : 𐰢𐰭𐰀 : 𐰴𐰆𐰺 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰢𐰤 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : [...]𐰇[...] : 𐰴𐰞𐰢𐰑𐰢 : 𐰃𐰠𐰏 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰏 : 𐰘𐰏𐰓𐰃 : 𐰴𐰔𐰍𐰦𐰢 : 𐰃𐰑[...] : [...]𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯 : 𐰘[...]

yazuklat[...] biriye tabgaçda atı küsi yok boldı bu yirde maŋa kur boldı men özüm kagan olurtukum üçün türük bodunug [...]ü[...] kılmadım ilig törüg yigdi kazgandım ıd[...] tirilip yi[...]

suç işlet[...] Güneyde Çin'de adı sanı yok oldu. Bu yerde bana kul oldu. Ben kağan olarak oturduğum için Türk halkını [...] kılmadım. Devleti ve töreyi daha iyi kazandım. [...] toplanıp [...]

D37

𐰦𐰀 : 𐰾𐰇𐰤𐱁𐰓𐰢 : 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰽𐰨𐰑𐰢 : 𐰃𐰲𐰚𐰏𐰢𐰀 : 𐰱𐰚𐰓𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰉𐰆𐰡𐰃 : 𐰇𐰠𐰏𐰢𐰀 : 𐰇𐰠𐱅𐰃 : 𐰾𐰠𐰭𐰀 : 𐰸𐰆𐰑𐰃 : 𐰖𐰆𐰺𐰯𐰣 : 𐰴𐰺𐰍𐰣 : 𐰶𐰃𐰽𐰞𐱃𐰀 : 𐰋𐰃𐰤 : 𐰉𐰺𐰴𐰃𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰉𐰆𐰔𐰑𐰢 : [...] : 𐰘𐱁𐰴𐰀 : 𐰍𐰑𐰃 : 𐰆𐰖𐰍𐰺 : 𐰠𐱅𐰋𐰼 : 𐰘𐰇𐰔𐰲𐰀 : 𐰼𐰏 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐱅𐰔𐰯 : 𐰉𐰺𐰑𐰃 : [...]

anda süŋüşdüm süsin sançdım içikigme içikdi bodun boldı ölügme ölti seleŋe kodı yorıpan kargan kısılta ebin barkın anda bozdum [...] yışka agdı uygur ilteber yüzçe erig ilgerü tezip bardı [...]

Orada savaştım, ordusunu mızrakladım. Boyun eğen boyun eğdi, halkım oldu; ölen öldü. Selenge boyunca aşağı yürüyerek Kargan boğazında evini barkını orada yıktım. [...] ormanlı dağa çıktı. Uygur eltebiri yüz kadar erle doğuya kaçıp gitti. [...]

D38

[...]𐱅𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰀𐰲 : 𐰼𐱅𐰃 : 𐰆𐰞 : 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰃𐰍 : 𐰞𐰯 : 𐰃𐰏𐱅𐰢 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰺𐱃𐰸𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐰖𐱁𐰢𐰀 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐱅𐰔𐰯 : 𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀 : 𐰚𐰃𐰼𐱅𐰃 : 𐰇𐰚𐰤𐰯 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰽𐰆𐰴𐰣 : [...] : 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰤 : 𐰖𐰆𐱃𐰔𐰃𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰞𐱃𐰢 : 𐰚𐰃 : 𐰠𐱅𐰋𐰼𐰠𐰏 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : [...]

[...]ti türük bodun aç erti ol yılkıg alıp igittim otuz artukı tört yaşıma oguz tezip tabgaçka kirti ökünüp süledim sukun [...] oglın yotuzın anda altım iki ilteberlig bodun […]

[...] Türk halkı açtı. O at sürülerini alıp (halkı) besledim. Otuz dört yaşımda Oğuzlar kaçıp Çin'e sığındı. Üzülerek sefer ettim. Sukun [...] çocuklarını, kadınlarını orada aldım. İki eltebirli halk [...]

D39

𐱃𐱃𐰉𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰃 : 𐰖𐰞𐰉𐰲𐰃 : 𐰓𐰏𐰇 : 𐰽𐰉𐰃 : 𐰇𐱅𐰏𐰃 : 𐰚𐰠𐰢𐰔 : 𐱅𐰃𐰘𐰤 : 𐰖𐰖𐰣 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰦𐰀 : 𐰉𐰆𐰔𐰑𐰢 : 𐰘𐰃𐰞𐰴𐰃𐰽𐰃𐰤 : [...] : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐱅𐰃𐰼𐰠𐰯 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰴𐰑𐰺𐰴𐰣 : 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀 : 𐰸𐰆𐰣[...]

tatabı bodun tabgaç kaganka körti yalabaçı edgü sabı ötügi kelmez tiyin yayın süledim bonudug anda bozdum yılkısın [...] süsi tirilip kelti kadırkan yışda kon[...]

Tatabı halkı Çin kağanına bağlandı. Elçisi, iyi sözü ve dileği gelmiyor diye yazın sefer ettim. Halkını orada bozguna uğrattım. At sürülerini [...] ordusu toplanıp geldi. Kadırkan Ormanı'nda [...]

D40

[...]𐰍𐰴𐰭𐰀 : 𐰘𐰼𐰭𐰼𐰇 : 𐰽𐰆𐰉𐰃𐰭𐰺𐰆 : 𐰸𐰆𐰦𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐰘𐰀 : 𐰚𐰼𐰠𐰸 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰀 : 𐱅𐰃𐰯 : 𐱃𐰆𐰑𐰣 : 𐰖𐰢𐱃𐰺𐰍 : 𐰃𐱃𐰢 : 𐰉𐰺𐰑𐰃 : [...] : 𐰴𐰺𐰞𐰸 : 𐰠𐱅𐰋𐰼 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐱁 : 𐰃𐰤𐰾𐰃 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰣𐰴𐰀 : [...]

[...]gakıŋa yiriŋerü subıŋaru kontı biriye karluk bodun tapa süle tip tudun yamtarıg ıtım bardı [...] karluk ilteber yok bolmış inisi bir korganka […]

[...] yerine suyuna doğru yerleşti. "Güneyde Karluk halkına doğru sefer et" diyerek Tudun Yamtar'ı gönderdim, gitti. [...] Karluk eltebiri yok olmuş, küçük kardeşi bir kaleye [...]

D41

[...] : 𐰺𐰴𐱁𐰃 : 𐰚𐰠𐰢𐰓𐰃 : 𐰣𐰃 : 𐰪𐱃𐰖𐰤 : 𐱅𐰃𐰯 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰸𐰆𐰼𐰍𐰆 : 𐰚𐰃 : 𐰇𐰲 : 𐰚𐰃𐰾𐰠𐰏𐰤 : 𐱅𐰔𐰯 : 𐰉𐰺𐰑𐰃 : 𐰴𐰺𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰴𐰍𐰣𐰢 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐱅𐰃𐰯 : 𐰇𐰏𐰓𐰃 : [...]𐰴𐰀 : 𐰀𐱃 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢 : 𐰚𐰃𐰲𐰏 : 𐱃𐰞𐰍[...]

[...] arkışı kelmedi anı aynıtayın tip süledim korıgu iki üç kişilgen tezip bardı kara bodun kaganım kelti tip ögdi [...]ka at birtim kiçig atlıg[...]

[...] kervanı gelmedi. Onu korkutayım diye sefer ettim. Koruyucusu iki üç kişiyle birlikte kaçıp gitti. Sıradan halk "Kağanım geldi" diye övdü. [...] ad verdim. Küçük adlı [...]

Güneydoğu Yüzü

GD1

[...]𐰜𐰇𐰚 : 𐰇𐰭𐰏 : 𐰖𐰆𐰍𐰺𐰆 : 𐰾𐰇 : 𐰖𐰆𐰺𐰯 : 𐱅𐰇𐰤𐰠𐰃 : 𐰚𐰇𐰤𐰠𐰃 : 𐰘𐰃𐱅𐰃 : 𐰇𐰓𐱁𐰚𐰀 : 𐰽𐰆𐰉𐰽𐰔 : 𐰚𐰲𐰓𐰢 : 𐰲𐰆𐰺𐰴𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰯 : 𐰖𐰆𐰞𐰍𐰲𐰃 : 𐰼𐰃𐰏 : 𐰚[...]𐰋𐰾 : 𐰚𐰲𐰤𐰚𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : [...]

[...]kök öŋüg yoguru sü yorıp tünli künli yiti ödüşke subsuz keçdim çorakka tegip yulıgçı erig k[...]bes keçinke tegi [...]

[...] Kök Öng'ü aşarak ordu yürütüp gece gündüz yedi günde susuz yeri geçtim. Çorak yere varınca yağmacı erleri [...] Keçin'e kadar [...]

Güney Yüzü

G1

[...] : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐱃𐰞𐰍 : 𐰾𐰇𐰾𐰃 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐱅𐰇𐰢𐰤 : 𐰺𐱃𐰸𐰃 : 𐰘𐱅𐰃 : 𐰋𐰃𐰭 : 𐰾𐰇𐰏 : 𐰃𐰠𐰚𐰃 : 𐰚𐰇𐰤 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢 : 𐰖𐰑𐰍 : 𐰾𐰇𐰾𐰃𐰤 : 𐰚𐰦𐰃 : 𐰚𐰇𐰤 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢 : 𐰋𐰃[...] : 𐰚𐰠𐰯 : 𐰉𐰺𐰑[...]

[...] tabgaç atlıg süsi bir tümen artukı yiti biŋ süg ilki kün ölürtüm yadag süsin ikinti kün kop ölürtüm bi[...] kelip bard[...]

[...] Çin'in atlı ordusunu, on yedi bin askeri ilk gün öldürdüm. Yaya ordusunu ikinci gün hep öldürdüm. [...] gelip git[...]

G2

[...] : 𐰖𐰆𐰞𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰺𐱃𐰸𐰃 : 𐰾𐰚𐰔 : 𐰖𐱁𐰢𐰀 : 𐰶𐰃𐱁𐰣 : 𐰶𐰃𐱃𐰪 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : [...] : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰺𐱃𐰸𐰃 : 𐱃𐰆𐰴𐰔 : 𐰖𐱁𐰢𐰃 : 𐰖𐰔𐰣 : 𐱃𐱃𐰉𐰃 : 𐱃𐰯𐰀 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢

[...] yolı süledim otuz artukı sekiz yaşıma kışın kıtayn tapa süledim [...] otuz artukı tokuz yaşıma yazın tatabı tapa süledim

[...] kez sefer ettim. Otuz sekiz yaşımda kışın Kıtay'a doğru sefer ettim. [...] Otuz dokuz yaşımda ilkbaharda Tatabı'ya doğru sefer ettim.

G3

[...]𐰢𐰤 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢 : 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰣 : 𐰖𐰆𐱃𐰔𐰃𐰤 : 𐰖𐰃𐰞𐰴𐰾𐰃𐰤 : 𐰉𐰺𐰢𐰤 : [...]𐰺𐰀 : 𐰸𐰆[...]

[...]men ölürtüm oglın yotuzın yılkısın barımın [...]ra ko[...]

[...] öldürdüm. Çocuklarını, kadınlarını, at sürülerini, mallarını [...]

G4

𐰉𐰆𐰑𐰣 : [...] : 𐰖𐰆𐱃𐰔𐰃𐰤 : 𐰖𐰸 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : [...]

bodun[...] [...] yotuzın yok kıldım [...]

Halk [...] [...] kadınlarını yok ettim [...]

G5

𐰖𐰆𐰺[...]

yor[...]

Yürü[...]

G6

𐰾𐰇𐰭𐱁𐰓𐰢 : [...] : [...]𐰇𐰲𐰤[...]

süŋüşdüm [...] [...]üçin[...]

Savaştım [...] için [...]

G7

𐰋𐰼𐱅𐰢 : 𐰞𐰯 : 𐰼𐰃𐰤 : 𐰇𐰠𐰼𐰯 : 𐰉𐰞𐰉𐰞 : 𐰴𐰃𐰞𐰆 : 𐰋𐰼𐱅𐰢 : 𐰠𐰏 : 𐰖𐱁𐰢𐰀 : 𐱃𐱃𐰉𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰶𐰃𐱃𐰪𐰑𐰀 : 𐰑𐰺𐰍[...] : [...]𐰴[...] : 𐱅𐰇𐰭𐰚𐰼 : 𐱃𐰍𐰴𐰃

birtim alp erin ölürüp balbal kılu birtim elig yaşıma tatabı bodun kıtaynda adkıg[...] [...]ka[...] töŋüker tagka

verdim. Yiğit erlerini öldürüp balbal yapıverdim. Elli yaşımda Tatabı halkı Kıtay'dan ayrıl[...] [...] Töngüker Dağı'na

G8

𐰴𐰆𐰍 : 𐰾𐰭𐰇𐰤 : 𐰉𐱁𐰑𐰆 : 𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐱅𐰇𐰢𐰤 : 𐰾𐰇 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐱅𐰇𐰭𐰚𐰼 : 𐱃𐰍𐰑𐰀 : 𐱅𐰏𐰯 : 𐱃𐰆𐰴𐰃𐰑𐰢 : 𐰇𐰲 : 𐰾𐰇𐰏 : 𐰇𐰠𐰼𐱅𐰢 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐱅𐰇𐰢𐰤 : [...]𐰼𐰾𐰼[...] : 𐰇𐰚𐱅𐰢 : 𐱃𐱃𐰉𐰃 : [...]

kug seŋün başadu tört tümen sü kelti töŋüker tagda tegip tokıdım üç tümen süg ölürtüm bir tümen [...]erser[...] öktüm tatabı [...]

Kug Sengün'ün başında bulunduğu dört tümenlik ordu geldi. Töngüker Dağı'nda saldırıp vurdum. Üç tümen askeri öldürdüm. Bir tümen [...] Tatabı [...]

G9

𐰇𐰠𐰼𐱅𐰃 : 𐰆𐰞𐰍 : 𐰆𐰍𐰞𐰢 : 𐰍𐰺𐰯 : 𐰖𐰸 : 𐰉𐰆𐰞𐰲𐰀 : 𐰸𐰆𐰍 : 𐰾𐰭𐰇𐰤𐰏 : 𐰉𐰞𐰉𐰞 : 𐱅𐰃𐰚𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢 : 𐰢𐰤 : 𐱃𐰆𐰴𐰔 : 𐰘𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰘𐰃𐰞 : 𐱁𐰑 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢 : 𐱃𐰸𐰆𐰔 : 𐰘𐰃𐰏𐰼𐰢𐰃 : 𐰘𐰃𐰞 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢 : 𐰃𐰠 : 𐱃𐰆𐱃𐰑𐰢 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐰺𐱃𐰸𐰃 : 𐰋𐰃𐰼[...]

ölürti ulug oglum agrıp yok bolça kug seŋünüg balbal tike birtim men tokuz yigirmi yıl şad olurtum tokuz yigirmi yıl kagan olurtum il tutdum otuz artukı bir[...]

öldürdü. Büyük oğlum hastalanıp ölünce Kug Sengün'ü balbal olarak dikiverdim. Ben on dokuz yıl şad olarak oturdum, on dokuz yıl kağan olarak oturdum, devleti yönettim. Otuz bir [...]

G10

𐱅𐰇𐰼𐰜𐰢𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢𐰀 : 𐰘𐰏𐰤 : 𐰨𐰀 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰆 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰯 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰃𐱃 : 𐰘𐰃𐰞 : 𐰆𐰣𐰨 : 𐰖 : 𐰞𐱃𐰃 : 𐰆𐱃𐰔𐰴𐰀 : 𐰆𐰲𐰀 : 𐰉𐰺𐰑𐰃 : 𐰞𐰍𐰔𐰃𐰤 : 𐰘𐰃𐰞 : 𐰋𐰃𐰾𐰨 : 𐰖 : 𐰘𐰃𐱅𐰃 : 𐰆𐱃𐰔𐰴𐰀 : 𐰖𐰆𐰍 : 𐰼𐱅𐰇𐰼𐱅𐰢 : 𐰉𐰆𐰴𐰍 : 𐱃𐰆𐱃𐰸 : [...]

türüküme bodunuma yigin ança kazganu birtim bunça kazganıp kangım kagan ıt yıl onunç ay altı otuzka uça bardı lagzın yıl bişinç ay yiti otuzka yog ertürtüm bukag tutuk [...]

Türk'üm için, halkım için daha iyisini böylece kazanıverdim. Bunca kazanıp babam kağan it yılının onuncu ayının yirmi altısında uçup gitti. Domuz yılının beşinci ayının yirmi yedisinde yas törenini yaptırdım. Bukag Tutuk [...]

G11

𐰴𐰭𐰃 : 𐰠𐰃𐰾𐰇𐰤 : 𐱃𐰖 : 𐰾𐰭𐰇𐰤 : 𐰉𐱁𐰑𐰆 : 𐰋𐰃𐰾 : 𐰘𐰇𐰔 : 𐰼𐰤 : 𐰚𐰠𐱅𐰃 : 𐰸𐰆𐰴𐰞𐰴 : 𐰇[...] : 𐰞𐱃𐰆𐰣 : 𐰚𐰇𐰢𐰾 : 𐰚𐰼𐰏𐰚𐰾𐰔 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰃 : 𐰖𐰆𐰍 : 𐰘𐰯𐰺𐰃𐰍 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰯 : 𐱅𐰃𐰚𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰃 : 𐰲𐰃𐰦𐰣 : 𐰃𐰍𐰲 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰯 : 𐰇𐰔 : 𐰖𐰺𐱁[...]

kaŋı lisün tay seŋün başadu biş yüz eren kelti kokuluk ö[...] altun kümüş kergeksiz kelürti yog yıparıg kelürüp tike birti çından ıgaç kelürüp öz yaraş[...]

babası Lisün Tay Sengün'ün başında bulunduğu beş yüz er geldi. Güzel kokulu [...] altını, gümüşü eksiksiz getirdi. Yas için güzel kokulu tütsü getirip dikiverdi. Sandal ağacı getirip kendi [...]

G12

𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰽𐰲𐰃𐰤 : 𐰸𐰆𐰞𐰴𐰴𐰃𐰤 : 𐰖[...] : 𐰉𐰃𐰲𐰑𐰃 : 𐰓𐰏𐰇 : 𐰇𐰔𐰠𐰚 : 𐱃𐰃𐰤 : 𐰴𐰺𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰤 : 𐰚𐰇𐰚 : 𐱅𐰘𐰭𐰃𐰤 : 𐰽𐰣𐰽𐰔 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐰯 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰸𐰆𐱃𐰃

bunça bodun saçın kulkakın ya[...] bıçdı edgü özlük atın kara kişin kök teyeŋin sansız kelürüp kop kotı

Bunca halk saçını, kulağını [...] kesti. İyi binek atlarını, kara samurlarını, gök sincaplarını sayısız getirip hepsini bıraktı.

G13

𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐱅𐰏 : 𐱅𐰏𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐱃𐰢𐱁 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰽𐰉𐰢 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰃𐰦𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰢𐱃𐰃 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐱃𐰺𐰑𐰆𐱁 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰚𐰇𐰠 : 𐰲𐰆𐰺 : 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆 : 𐰆𐰞𐰖𐰆 : 𐱁𐰑𐰯𐰃𐱃 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰇𐰭𐰼𐰀 : 𐱅𐰇𐰠𐰾 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰯𐰀 : 𐱃𐰺𐰴𐰣

teŋri teg teŋri yaratmış türük bilge kagan sabım kaŋım türük bilge kagan olurtukında türük amtı begler kisre tarduş begler köl çor başlayu ulayu şadpıt begler öŋre tölis begler apa tarkan

Tanrı gibi, Tanrı'nın yarattığı Türk Bilge Kağan; bu benim sözümdür: Babam Türk Bilge Kağan oturduğunda şimdiki Türk beyleri, batıda Tarduş beyleri, başta Köl Çor olmak üzere ardından gelen şadpıt beyleri; doğuda Tölis beyleri, başta Apa Tarkan

G14

𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆 : 𐰆𐰞𐰖𐰆 : 𐱁𐰑𐰯𐰃𐱃 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰉𐰆[...] : 𐱃𐰢𐰣 : 𐱃𐰺𐰴𐰣 : 𐱃𐰆𐰣𐰖𐰸𐰸 : 𐰉𐰆𐰖𐰞𐰀 : 𐰉𐰍𐰀 : 𐱃𐰺𐰴𐰣 : 𐰆𐰞𐰖𐰆 : 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸 : [...]𐰃𐰲 : 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸𐰃 : 𐰾𐰋𐰏 : 𐰚𐰇𐰠 : 𐰃𐰼𐰚𐰤 : 𐰉𐱁𐰞𐰖𐰆 : 𐰆𐰞𐰖𐰆 : 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰢𐱃𐰃 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰼𐱅𐰭𐰇

başlayu ulayu şadpıt begler bu[...] taman tarkan tonyukuk boyla baga tarkan ulayu buyruk [...]ıç buyrukı sebig köl irkin başlayu ulayu buyruk bunça amtı begler kaŋım kaganka ertiŋü

olmak üzere ardından gelen şadpıt beyleri, [...] Taman Tarkan, Tonyukuk Boyla Baga Tarkan ve ardından gelen buyruklar, [...] buyrukları, başta Sebig Köl İrkin olmak üzere ardından gelen buyruklar; bunca şimdiki beyler babam kağan için pek çok

G15

𐰼𐱅𐰭𐰇 : 𐱅𐰃 : 𐰢𐰍 : 𐰃𐱅𐰓𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃𐰤 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃𐰤 : 𐰼𐱅𐰭𐰇 : 𐱅𐰃 : 𐰢𐰍 : 𐰃𐱅𐰓𐰃 : 𐰇𐰏𐰓𐰃 : [...] : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : [...]𐰲𐰀 : 𐰍𐰃𐰺 : 𐱃𐱁𐰃𐰍 : 𐰖𐰆𐰍𐰣𐰢𐱁 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰍𐰞𐰼 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰃[...]𐰃𐰼𐱅𐰃 : 𐰇𐰔𐰢𐰀 : 𐰉𐰆𐰣𐰲𐰀 : [...]

ertiŋü ti emig itdi türük beglerin bodunın ertiŋü ti emig itdi ögdi [...] kaŋım kagan [...]ça agır taşıg yogunmış türük begler bodun i[...]irti özüme bunça [...]

pek çok övgüde bulundu. Türk beylerini ve halkını pek çok övdü, yüceltti. [...] babam kağan [...] ağır taşı [...] Türk beyleri ve halkı [...] Kendime bunca [...]

Kuzey Yüzü

K1

𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐱅𐰏 : 𐱅𐰭𐰼𐰃𐰓𐰀 : 𐰉𐰆𐰞𐰢𐱁 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰋𐰇𐰓𐰚𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢 : 𐰽𐰉𐰢𐰣 : 𐱅𐰇𐰚𐱅𐰃 : 𐰾𐰃𐰓 : 𐰆𐰞𐰖𐰆 : 𐰃𐰤 : 𐰘𐰏𐰇𐰤𐰢 : 𐰆𐰍𐰞𐰣𐰢 : 𐰋𐰃𐰼𐰚𐰃 : 𐰆𐰍𐱁𐰢 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢 : 𐰋𐰃𐰼𐰘𐰀 : 𐱁𐰑𐰯𐰃𐱃 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰘𐰃𐰺𐰖𐰀 : 𐱃𐰺𐰴𐱃 : 𐰉𐰆𐰖𐰺𐰸 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰆𐱃𐰔 : 𐱃𐱃𐰺 : 𐱃𐰸𐰆𐰔 : 𐰆𐰍𐰔 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : 𐰉𐰆 : 𐰽𐰉𐰢𐰤 : 𐰓𐰏𐰇𐱅𐰃 : 𐰾𐰃𐰓 : 𐰴𐱃𐰍𐰑𐰃 : 𐱅𐰃𐰭𐰞𐰀 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰚𐰇𐰤

teŋri teg teŋride bolmuş türük bilge kagan bödke olurtım sabımın tüketi eşid ulayu in yegünüm oglanım biriki oguşum bodunum biriye şadpıt begler yırıya tarkat buyruk begler otuz tatar tokuz oguz begleri bodunı bu sabımın edgüti işid katıgdı tıŋla ilgerü kün

Tanrı gibi, Tanrı'dan olmuş Türk Bilge Kağan, tahta oturdum. Sözümü sonuna kadar işit: Başta küçük kardeşlerim, yeğenlerim, oğullarım olmak üzere birleşmiş soyum, halkım; güneydeki şadpıt beyleri, kuzeydeki tarkanlar ve buyruk beyleri; Otuz Tatar, Dokuz Oğuz beyleri ve halkı! Bu sözümü iyice işit, sıkıca dinle: Doğuda gün

K2

𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰭𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇 : 𐰚𐰇𐰤 : 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰾𐰃𐰭𐰺𐰆 : 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰍𐰺𐰃 : 𐰚𐰇𐰤 : 𐰉𐱃𐰾𐰶𐰃𐰭𐰀 : 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰃 : 𐱅𐰇𐰤 : 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰾𐰃𐰭𐰺𐰆 : 𐰦𐰀 : 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰢𐰭𐰀 : 𐰚𐰇𐰼𐰼 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰃𐱅𐰓𐰢 : 𐰆𐰞 : 𐰢𐱃𐰃 : 𐰪𐰍 : 𐰖𐰸 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰇𐱅𐰜𐰤 : 𐰘𐰃𐱁 : 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰺 : 𐰃𐰠𐱅𐰀 : 𐰉𐰆𐰭 : 𐰖𐰸 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐱁𐰦𐰆𐰭 : 𐰖𐰔𐰃𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐱃𐰞𐰆𐰖𐰴𐰀 : 𐰚𐰃𐰲𐰏 : 𐱅𐰏𐰢𐰓𐰢 : 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇 : 𐱃𐰸𐰆𐰔

togsıkıŋa birigerü kün ortusıŋaru kurıgarı kün batsıkıŋa yırıgarı tün ortusıŋaru anda içreki bodun kop maŋa körür bunça bodun kop itdim ol amtı aynıg yok türük kagan ötüken yış olursar ilte buŋ yok ilgerü şantuŋ yazıka tegi süledim taluyka kiçig tegmedim birigerü tokuz

doğusuna, güneyde gün ortasına, batıda gün batısına, kuzeyde gece ortasına kadar, bunların içindeki halkların hepsi bana bağlıdır. Bunca halkı hep düzene soktum. Onlar şimdi kötü durumda değil. Türk kağanı Ötüken ormanlı dağında oturursa ülkede sıkıntı olmaz. Doğuda Şantung Ovası'na kadar sefer ettim, denize ulaşmama az kaldı. Güneyde Dokuz

K3

𐰼𐰾𐰤𐰚𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐱅𐰇𐰯𐰇𐱅𐰚𐰀 : 𐰚𐰃𐰲𐰏 : 𐱅𐰏𐰢𐰓𐰢 : 𐰸𐰆𐰺𐰃𐰍𐰺𐰃 : 𐰘𐰨𐰇 : 𐰇𐰏𐰔[...] : 𐰚𐰲𐰀 : 𐱅𐰢𐰼𐰴𐰯𐰍𐰴𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰘𐰃𐰺𐰍𐰺𐰆 : 𐰘𐰼 : 𐰉𐰖𐰺𐰸𐰆 : 𐰘𐰃𐰼𐰃𐰭𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰾𐰇𐰠𐰓𐰢 : 𐰉𐰆𐰣𐰨𐰀 : 𐰘𐰃𐰼𐰚𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰑𐰢 : 𐰇𐱅𐰜𐰤 : 𐰘𐰃𐱁𐰑𐰀 : 𐰘𐰃𐰏 : 𐰃𐰓𐰃 : 𐰼𐰢𐱁 : 𐰃𐰠 : 𐱃𐰆𐱃𐰽𐰴 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰇𐱅𐰜𐰤 : 𐰘𐰃𐱁 : 𐰼𐰢𐱁 : 𐰉𐰆 : 𐰘𐰃𐰼𐰓𐰃 : 𐰆𐰞𐰺𐰯 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 : 𐱅𐰇𐰔𐰠𐱅𐰢 : 𐰞𐱃𐰆𐰣 : 𐰚𐰇𐰢𐱁 : 𐰃𐰾𐰏𐱅𐰃

ersinke tegi süledim tüpütke kiçig tegmedim kurıgarı yinçü öküz[...] keçe temirkapıgka tegi süledim yırıgarı yir bayırku yiriŋe tegi süledim bunça yirke tegi yorutdım ötüken yışda yig idi ermiş il tutsık yir ötüken yış ermiş bu yirde olurup tabgaç bodun birle tüzültüm altun kümüş işgiti

Ersin'e kadar sefer ettim, Tibet'e ulaşmama az kaldı. Batıda İnci Irmağı'nı geçerek Demir Kapı'ya kadar sefer ettim. Kuzeyde Yir Bayırku ülkesine kadar sefer ettim. Bunca yere kadar ordu yürüttüm. Ötüken ormanlı dağından daha iyisi hiç yokmuş. Devletin yönetileceği yer Ötüken ormanlı dağıymış. Bu yerde oturup Çin halkı ile anlaştım. Altını, gümüşü, ipekli kumaşı,

K4

𐰸𐰆𐱃𐰖 : 𐰉𐰆𐰭𐰽𐰔 : 𐰨𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰽𐰉𐰃 : 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏 : 𐰍𐰃𐰾𐰃 : 𐰘𐰃𐰢𐱁𐰴 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏 : 𐰽𐰉𐰣 : 𐰘𐰃𐰢𐱁𐰴 : 𐰍𐰃𐰤 : 𐰺𐰯 : 𐰃𐰺𐰴 : 𐰉𐰑𐰣𐰍 : 𐰨𐰀 : 𐰖𐰍𐰆𐱃𐰃𐰼 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰖𐰍𐰺𐰆 : 𐰸𐰆𐰦𐰸𐰑𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐰪𐰍 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰇𐰘𐰇𐰼 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰓𐰏𐰇 : 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏 : 𐰓𐰏𐰇 : 𐰞𐰯 : 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰏 : 𐰖𐰆𐰺𐱃𐰢𐰔 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰖𐰍𐰞𐰽𐰺 : 𐰆𐰍𐱁𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰃 : 𐰋𐰃𐰾𐰜𐰃𐰭𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰶𐰃𐰑𐰢𐰔

kutay buŋsuz ança birür tabgaç bodun sabı süçig agısı yımşak ermiş süçig sabın yımşak agın arıp ırak bodunug ança yagutır ermiş yaguru kondukda kisre aynıg biligin anda öyür ermiş üdge bilge kişig edgü alp kişig yorıtmaz ermiş bir kişi yaŋılsar oguşı bodunı bişükiŋe tegi kıdmaz

ipeği sıkıntısızca öylece veriyor. Çin halkının sözü tatlı, ipekli kumaşı yumuşakmış. Tatlı sözüyle, yumuşak ipekli kumaşıyla kandırıp uzaktaki halkı öylece yaklaştırırmış. Yakına yerleştikten sonra kötü niyetini o zaman düşünürmüş. İyi bilge kişiyi, iyi yiğit kişiyi yürütmezmiş. Bir kişi yanılsa soyunu, halkını, beşiktekine kadar esirgemezmiş.

K5

𐰼𐰢𐰾 : 𐰾𐰇𐰲𐰃𐰏 : 𐰽𐰉𐰃𐰭𐰀 : 𐰘𐰢𐱁𐰴 : 𐰍𐰃𐰾𐰃𐰍𐰀 : 𐰺𐱃𐰆𐰺𐰯 : 𐰜𐰇𐰾 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐱅𐰏 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰭 : 𐰋𐰼𐰘𐰀 : 𐰲𐰆𐰍𐰖 : 𐰘𐰃𐱁 : 𐱅𐰇𐰏𐰠𐱅𐰤 : 𐰖𐰔𐰃 : 𐰸𐰆𐰣𐰖𐰃𐰤 : 𐱅𐰃𐰾𐰼 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰏 : 𐰦𐰀 : 𐰪𐰍 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰨𐰀 : 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰆𐰺 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰃𐰺𐰴 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰖𐰉𐰞𐰴 : 𐰍𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼 : 𐰖𐰍𐰸 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰓𐰏𐰇 : 𐰍𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐰇𐰼 : 𐱅𐰃𐰯 : 𐰨𐰀 : 𐰉𐰆𐱁𐰍𐰆𐰺𐰆𐰺 : 𐰼𐰢𐰾 : 𐰋𐰃𐰠𐰏

ermiş süçig sabıŋa yımşak agısıŋa arturup öküş türük bodun öltüg türük bodun ölsikiŋ beriye çogay yış tögültün yazı konayın tiser türük bodun ölsikig anda aynıg kişi ança boşgurur ermiş ırak erser yablak agı birür yaguk erser edgü agı birür tip ança boşgurur ermiş bilig

Tatlı sözüne, yumuşak ipekli kumaşına kanıp, Türk halkı, çok sayıda öldün. Türk halkı, öleceksin! Güneyde Çogay ormanlı dağına, Tögültün ovasına yerleşeyim dersen, Türk halkı, öleceksin! Orada kötü kişiler şöyle akıl verirmiş: "Uzaktaysa kötü ipek verir, yakındaysa iyi ipek verir" diyerek öyle akıl verirmiş. Bilgi

K6

𐰋𐰃𐰠𐰢𐰔 : 𐰚𐰃𐰾𐰃 : 𐰆𐰞 : 𐰽𐰉𐰍 : 𐰞𐰯 : 𐰖𐰍𐰺𐰆 : 𐰉𐰺𐰯 : 𐰇𐰚𐱁 : 𐰚𐰃𐱁𐰃 : 𐰇𐰠𐱅𐰏 : 𐰆𐰞 : 𐰘𐰼𐰏𐰼𐰇 : 𐰉𐰺𐰽𐰺 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰇𐰠𐱅𐰲𐰃 : 𐰾𐰤 : 𐰇𐱅𐰇𐰚𐰤 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰆𐰞𐰺𐰯 : 𐰺𐰴𐱁 : 𐱅𐰃𐰼𐰚𐱁 : 𐰃𐰽𐰺 : 𐰤𐰭 : 𐰉𐰆𐰭𐰍 : 𐰖𐰸 : 𐰇𐱅𐰜𐰤 : 𐰘𐰃𐱁 : 𐰆𐰞𐰺𐰽𐰺 : 𐰋𐰭𐰏𐰇 : 𐰃𐰠 : 𐱃𐰆𐱃𐰀 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰲𐰃 : 𐰾𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐱃𐰸𐰺𐰴𐰴 : 𐰾𐰤 : 𐰀𐰲𐰾𐰺 : 𐱃𐰆𐰽𐰴 : 𐰇𐰢𐰔 : 𐰾𐰤 : 𐰋𐰃𐰼 : 𐱃𐰆𐰑𐰽𐰺 : 𐰀𐰲𐰾𐰴 : 𐰇𐰢𐰔 : 𐰾𐰤 : 𐰦𐰍𐰭𐰣 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰃𐰏𐰓𐰢𐱁 : 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰣

bilmez kişi ol sabıg alıp yaguru barıp öküş kişi öltüg ol yirgerü barsar türük bodun ölteçi sen ötüken yir olurup arkış tirkiş ısar neŋ buŋug yok ötüken yış olursar beŋgü il tuta olurtaçı sen türük bodun tokurkak sen açsar tosık ömez sen bir todsar açsık ömez sen antagıŋın üçün igidmiş kaganıŋın

bilmeyen kişiler, o söze kanıp yakına gittiniz; çok kişi öldünüz. O yere doğru gidersen, Türk halkı, öleceksin. Ötüken yerinde oturup kervan ve kafile gönderirsen hiçbir sıkıntın olmaz. Ötüken ormanlı dağında oturursan sonsuza dek devleti elinde tutarak oturacaksın. Türk halkı, kendini tok sayarsın. Acıkınca tokluğu düşünmezsin, bir doyunca açlığı düşünmezsin. Böyle olduğun için seni beslemiş olan kağanının

K7

𐰽𐰉𐰃𐰤 : 𐰞𐰢𐱃𐰃𐰤 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰽𐰖𐰆 : 𐰉𐰺𐰑𐰍 : 𐰴𐰆𐰯 : 𐰦𐰀 : 𐰞𐰴𐰦𐰍 : 𐰺𐰞𐱃𐰍 : 𐰦𐰀 : 𐰴𐰞𐰢𐱁𐰃 : 𐰘𐰃𐰼 : 𐰽𐰖𐰆 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐱃𐰆𐰺𐰆 : 𐰇𐰠𐰇 : 𐰖𐰆𐰺𐰖𐰆𐰺 : 𐰼𐱅𐰏 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸𐰃𐰤 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰸𐰆𐱃𐰢 : 𐰉𐰺 : 𐰇𐰲𐰇𐰤 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐰯 : 𐰖𐰸 : 𐰲𐰃𐰍𐰪 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰸𐰆𐰉𐰺𐱃𐰑𐰢 : 𐰲𐰃𐰍𐰪 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰉𐰖 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐰔 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰜𐰇𐱁 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐰔𐰆 : 𐰉𐰆

sabın almatın yir sayu bardıg kop anda alkıntıg arıltıg anda kalmışı yir sayu kop toru ölü yorıyur ertig teŋri yarlıkadukın üçün özüm kutum bar üçün kagan olurtum kagan olurup yok çıgayn bodunug kop kubratdım çıgayn bodunug bay kıldım az bodunug öküş kıldım azu bu

sözünü dinlemeden her yere gittin; oralarda hep tükendin, yok oldun. Orada kalanınla her yerde hep bitkin düşerek, ölerek dolaşıyordun. Tanrı lütfettiği için, kutum olduğu için kağan olarak oturdum. Kağan oturup yoksul ve düşkün halkı hep derleyip topladım. Yoksul halkı zengin kıldım, az halkı çok kıldım. Yoksa bu

K8

𐰽𐰉𐰢𐰑𐰀 : 𐰃𐰏𐰓 : 𐰉𐰺 : 𐰍𐰆 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰉𐰆𐰣𐰃 : 𐰾𐰃𐰓𐰭 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐱅𐰃𐰼𐰯 : 𐰃𐰠 : 𐱃𐰆𐱃𐰽𐰴𐰭𐰣 : 𐰉𐰆𐰦𐰀 : 𐰆𐰺𐱃𐰢 : 𐰖𐰭𐰞𐰯 : 𐰇𐰠𐰾𐰚𐰭𐰤 : 𐰘𐰢𐰀 : 𐰉𐰆𐰦𐰀 : 𐰆𐰺𐱃𐰢 : 𐰤𐰭 : 𐰤𐰭 : 𐰽𐰉𐰢 : 𐰼𐰾𐰼 : 𐰋𐰭𐰏𐰇 : 𐱃𐱁𐰴𐰀 : 𐰆𐰺𐱃𐰢 : 𐰭𐰺 : 𐰚𐰇𐰼𐰇 : 𐰋𐰃𐰠𐰭 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰢𐱃𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰋𐰇𐰓𐰚𐰀 : 𐰚𐰇𐰼𐰏𐰢𐰀 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐰏𐰇 : 𐰖𐰭𐰡𐰲𐰃 : 𐰾𐰃𐰔 : 𐰴𐰭𐰢

sabımda igid bar gu türük begler bodun bunı eşidiŋ türük bodunug tirip il tutsıkıŋın bunda urtum yaŋılıp ölsikiŋin yime bunda urtum neŋ neŋ sabım erser beŋgü taşka urtum aŋar körü biliŋ türük amtı bodun begler bödke körügme begler gü yaŋıltaçı siz kaŋım

sözümde yalan var mı? Türk beyleri ve halkı, bunu işitin! Türk halkını derleyip devleti nasıl tutacağınızı buraya kazıdım. Yanılıp nasıl öleceğinizi de buraya kazıdım. Her ne sözüm varsa bengü taşa kazıdım. Ona bakarak bilin, şimdiki Türk halkı ve beyleri! Tahta bağlı beyler, siz mi yanılacaksınız? Babam

K9

𐰴𐰍𐰣 : 𐰲𐰢 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰃𐰦𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰃𐱅𐰢𐰾[...] : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰘𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸 : 𐰇𐰲𐰤 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰸𐰢𐰀 : 𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐰉𐰆𐰞𐰭𐰑𐰴𐰃 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰍 : 𐰃𐱅𐰓𐰢 : 𐰘𐰺𐱅𐰓𐰢 : [...]𐰃[...] : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : 𐰢𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰴𐰍𐰣𐰴𐰀 : 𐰴𐰔𐰢𐰃𐰣 : [...] : 𐰼𐱅𐰃𐰭𐰇 : 𐰆𐰞𐰍 : 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰤 : 𐰞𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰏𐰾 : 𐰴𐰍𐰣

kagan eçim kagan olurtukında tört buluŋdakı bodunıg bunça itmiş[...] teŋri yarlıkaduk üçün özüm olurtukuma tört buluŋdakı bodunıg itdim yeretdim [...]i[...] kıldım men türgiş kaganka kızımın [...] ertiŋü ulug törün alı birtim türgiş kagan

kağan ile amcam kağan oturduklarında dört yandaki halkları böylesine düzenlemiş [...] Tanrı lütfettiği için ben oturduğumda dört yandaki halkları düzenledim, toparladım. [...] kıldım. Ben Türgiş kağanına kızımı [...] pek büyük bir törenle alıverdim. Türgiş kağanının

K10

𐰶𐰃𐰔𐰃𐰣 : 𐰼𐱅𐰃𐰭𐰇 : 𐰆𐰞𐰍 : 𐱅𐰇𐰘𐰇𐰤 : 𐰆𐰍𐰞𐰢𐰀 : 𐰞𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢 : [...] : 𐰼𐱅𐰃𐰭𐰇 : 𐰆𐰞𐰍 : 𐱅𐰇𐰘𐰇𐰤 : 𐰞𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢 : 𐰖[...]𐱅 : 𐰼𐱅𐰇𐰼𐱅𐰢 : [...] : 𐰉𐱁𐰞𐰍𐰍 : 𐰘𐰇𐰚𐰦𐰼𐱅𐰢 : 𐱅𐰃𐰔𐰠𐰏𐰏 : 𐰾𐰇𐰚𐰼𐱅𐰢 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐱅𐰭𐰼𐰃 : 𐰽𐰺𐰀 : 𐰘𐰼 : 𐰖𐰺𐰞𐰴𐰑𐰸 : 𐰇𐰲𐰤

kızın ertiŋü ulug törün oglıma alı birtim [...] ertiŋü ulug törün alı birtim ya[...]t ertürtüm [...] başlıgıg yüküntürtüm tizligig sökürtüm üze teŋri asra yir yarlıkaduk üçün

kızını pek büyük bir törenle oğluma alıverdim. [...] pek büyük bir törenle alıverdim. [...] yaptırdım. [...] başlıya baş eğdirdim, dizliye diz çöktürdüm. Yukarıda Tanrı, aşağıda yer lütfettiği için

K11

𐰚𐰇𐰔𐰤 : 𐰚𐰇𐰼𐰢𐰓𐰜 : 𐰸𐰆𐰞𐰴𐰴𐰣 : 𐰾𐰓𐰢𐰓𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢𐰣 : 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 : 𐰚𐰇𐰤 : 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴𐰭𐰀 : 𐰋𐰃𐰼𐰏𐰼𐰇 : [...]𐰴𐰀 : 𐰸𐰆𐰺𐰍𐰺𐰆 : [...] : 𐰽𐰺𐰃𐰍 : 𐰞𐱃𐰆𐰣𐰃𐰤 : 𐰇𐰼𐰭 : 𐰚𐰇𐰢𐱁𐰃𐰤 : 𐰶𐰃𐰺𐰍𐰍𐰞𐰍 : 𐰸𐰆𐱃𐰖𐰃𐰤 : 𐰚𐰃𐰤𐰠𐰏 : 𐰾𐰏𐱅𐰃𐰾𐰃𐰤 : 𐰇𐰔𐰠𐰚 : 𐱃𐰃𐰤 : 𐰑𐰍𐰺𐰃𐰤 : 𐰴𐰺𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰃𐰤

közün körmedük kulkakın eşidmedük bodunumun ilgerü kün togsıkıŋa birigerü [...]ka kurıgaru [...] sarıg altunın ürüŋ kümüşin kırgaglıg kutayın kinlig işgitisin özlük atın adgırın kara kişin

gözüyle görmediği, kulağıyla işitmediği halkımı doğuda gün doğusuna, güneyde [...], batıda [...] Sarı altınını, ak gümüşünü, kenarı işlemeli ipeğini, kokulu ipekli kumaşını, binek atını, aygırını, kara samurunu,

K12

𐰚𐰇𐰚 : 𐱅𐰘𐰭𐰃𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰜𐰢𐰀 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢𐰀 : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰆 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢 : 𐰃𐱅𐰃 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢 : [...] : 𐰉𐰆𐰭𐰽𐰔 : 𐰴𐰃𐰡𐰢 : [...] : [...]𐰼𐱅𐰃 : 𐰼𐰚𐰠𐰏 : [...] : 𐰨𐰀 : 𐱅𐰇𐰢𐰤 : 𐰆𐰍𐰞𐰃 : [...]𐰖𐰀 : 𐰞𐰢𐰤 : [...]𐰇𐰤 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰏 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰦𐰀 : [...]

kök teyeŋin türüküme bodunuma kazganu birtim iti birtim [...] buŋsuz kıltım [...] [...]rti erklig [...] ança tümen oglı [...]ya almın [...]ün beglerig bodununda [...]

gök sincabını Türk'üm için, halkım için kazanıverdim, düzenleyiverdim. [...] sıkıntısız kıldım. [...] [...] güçlü [...] onca tümen oğlu [...] [...] beyleri, halkında [...]

K13

𐰘𐰢𐰀 : 𐰃𐰏𐰓𐰭 : 𐰢𐰏𐱅𐰢𐰭 : 𐱃𐰆𐰞𐰍𐱃𐰢𐰭 : 𐰆𐰞𐰺𐱃𐰢 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰋𐰏𐰠𐰼 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰢 : [...] : 𐱃 : 𐰋𐰃𐰼𐱅𐰢 : [...]𐰇[...] : 𐰢𐱃𐰃𐰴𐰀 : 𐱃𐱁𐰍 : [...]𐰇𐰼[...] : 𐰴𐰔𐰍𐰣𐰢𐰾 : 𐰍𐰃𐰢𐰃𐰤 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣 : [...]𐰃 : 𐰉𐰆 : 𐰴𐰍𐰣𐰭𐰑𐰀 : 𐰉𐰆 : 𐰋𐰏𐰠𐰼𐰏𐰓𐰀 : [...] : [...] : 𐰽𐰆𐰉𐰭𐰑𐰀 : 𐰑𐰺𐰞𐰢𐰽𐰺 : 𐱅𐰇𐰼𐰜 : 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰦𐰀

yime igidiŋ emgetmeŋ tolgatmaŋ olurtum türük begler türük bodunum [...] at birtim [...]ü[...] amtıka taşıg [...]ür[...] kazganmış agımın türük bodun [...]ı bu kaganıŋda bu beglerigde [...] [...] subuŋda adrılmasar türük bodununta

de besleyin; eziyet etmeyin, sıkıntı çektirmeyin. Oturdum. Türk beyleri, Türk halkım! [...] ad verdim. [...] şimdiye, taşı [...] kazandığım ipekli kumaşı Türk halkı [...] bu kağanından, bu beylerinden, [...] [...] suyundan ayrılmazsan, Türk halkı,

K14

𐰇𐰔𐰭 : 𐰓𐰏𐰇 : 𐰚𐰇𐰼𐱅𐰲𐰃 : 𐰾𐰤 : 𐰋𐰏𐰀 : 𐰚𐰃𐰼𐱅𐰲𐰃 : 𐰾𐰤 : 𐰉𐰆𐰭𐰽𐰔 : 𐰉𐰆𐰡𐰲𐰃 : 𐰾𐰤 : 𐰦𐰀 : 𐰚𐰃𐰾𐰼𐰀 : 𐱃𐰉𐰍𐰲 : 𐰴𐰍𐰦𐰀 : 𐰋𐰓𐰔𐰲𐰃𐰏 : 𐰸𐰆𐰯 : 𐰚𐰠𐰇𐰼𐱅𐰢 : 𐰢𐰤𐰭 : 𐰽𐰉𐰢𐰣 : 𐰾𐰃𐰢𐰑𐰃 : 𐰃𐰲𐰼𐰚𐰃 : 𐰋𐰓𐰔𐰲𐰃𐰏 : 𐰃𐱃𐰃 : 𐰭𐰺 : 𐰑𐰨𐰍 : 𐰉𐰺𐰴 : 𐰖𐰺𐱃𐰓𐰢 : 𐰃𐰲𐰃𐰤 : 𐱃𐱁𐰃𐰤 : 𐰑𐰨𐰍 : 𐰋𐰓𐰔 : 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢 : 𐱃𐱁 : 𐱃𐰆𐰶𐰃𐱃𐱃𐰢 : 𐰚𐰇𐰭𐰠𐱅𐰚𐰃 : 𐰽𐰉𐰢𐰣 : 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰺𐱃𐰢

özüŋ edgü körteçi sen ebiŋe kirteçi sen buŋsuz boldaçı sen anda kisre tabgaç kaganda bedizçig kop kelürtüm meniŋ sabımın sımadı içreki bedizçig ıtı aŋar adınçıg bark yaratıdım için taşın adınçıg bediz urturtum taş tokıttım köŋülketi sabınım urturtum

kendin iyilik göreceksin, evine gireceksin, sıkıntısız olacaksın. Ondan sonra Çin kağanından çok sayıda bezekçi getirttim. Benim sözümü kırmadı, saray bezekçilerini gönderdi. Onlara olağanüstü bir anıt yapı yaptırdım. İçine dışına olağanüstü bezekler vurdurdum. Taş diktirdim. Gönlümdeki sözümü kazıttım.

K15

𐰆𐰣 : 𐰸 : 𐰆𐰍𐰞𐰃𐰭𐰀 : 𐱃𐱃𐰃𐰭𐰀 : 𐱅𐰏𐰃 : 𐰉𐰆𐰣𐰃 : 𐰚𐰇𐰼𐰇 : 𐰋𐰃𐰠𐰭 : 𐰋𐰭𐰏𐰇 : 𐱃𐱁 : 𐱃𐰸𐰃𐱃𐰑𐰢 : [...] : 𐱃𐰸𐰃𐱃𐰑𐰢 : 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰓𐰢 : [...] : 𐰆𐰞 : 𐱃𐱁 : 𐰉𐰺𐰴𐰃𐰤 : [...]

on ok oglıŋa tatıŋa tegi bunı körü biliŋ beŋgü taş tokıtdım [...] tokıtdım bitidim [...] ol taş barkın [...]

On Ok oğullarına, yabancılarına kadar bunu görerek bilin. Bengü taş diktirdim. [...] diktirdim, yazdım. [...] O taş yapısını [...]

Batı Yüzü

B1

[...]𐰇𐰔𐰀[...]

[...]üze[...]

[...] üzerinde [...]

B2

𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰆𐰲𐰀 : 𐰉𐰺𐰑𐰃

bilge kagan uça bardı

Bilge Kağan uçup gitti.

B3

𐰖𐰖 : 𐰉𐰆𐰞𐰽𐰺 : 𐰇𐰔𐰀 : 𐱅𐰭𐰼𐰃

yay bolsar üze teŋri

Yaz olunca, yukarıda göğün

B4

𐰚𐰇𐰋𐰼𐰏𐰾𐰃 : 𐱅𐰼𐰲𐰀 : 𐰨𐰀 : 𐱃𐰴𐰃

köbürgesi öterçe ança takı

davulu gürlercesine, öylece; yine

B5

𐱃𐰍𐰑𐰀 : 𐰾𐰃𐰍𐰆𐰣 : 𐱅𐰾𐰼 : 𐰨𐰀

tagda sıgun ötser ança

dağda geyik böğürünce, öylece

B6

𐰽𐰴𐰣𐰆𐰺 : 𐰢𐰤 : 𐰴𐰭𐰢 : 𐰴𐰍𐰣

sakınur men kaŋım kagan

yas tutarım. Babam kağanın

B7

𐱃𐱁𐰃𐰤 : 𐰇𐰔𐰢 : 𐰴𐰍𐰣

taşın özüm kagan

taşını ben kağan

Güneybatı Yüzü

GB1

[...]𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 : 𐰴𐰍𐰣 : 𐰋𐰃𐱅𐰏𐰃𐰤 : 𐰖𐰆𐰞𐰍 : 𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰋𐰃𐱅𐰓𐰢 : 𐰉𐰆𐰨𐰀 : 𐰉𐰺𐰴𐰍 : 𐰋𐰓𐰔𐰏 : 𐰆𐰔𐰍 : [...]𐰴𐰍𐰣 : 𐱃𐰃𐰾𐰃 : 𐰖𐰆𐰞𐰍 : 𐱅𐰃𐰏𐰤 : 𐰢𐰤 : 𐰖 : 𐰺𐱃𐰸𐰃 : 𐱅𐰇𐰼𐱅 : 𐰚𐰇𐰤 : 𐰆𐰞𐰺𐰯 : 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰓𐰢 : 𐰋𐰓𐰔𐱅𐰢 : 𐰖𐰍[...]

[...]bilge kagan bitigin yolug tigin bitidim bunça barkıg bedizig uzug [...]kagan atısı yolug tigin men ay artukı tört kün olurup bitidim bedizetim yag[...]

[...] Bilge Kağan'ın yazıtını ben, Yollug Tigin yazdım. Bunca yapıyı, bezeği, sanat işini [...] kağanın yeğeni ben, Yollug Tigin, bir ay dört gün oturup yazdım, bezedim. [...]

Özgün metin ve okunuş: Vikikaynak, CC BY-SA 4.0.